Podejście auto/biograficzne w badaniach jakościowych

  • Magda Wieteska Instytut Pedagogiki i Psychologii Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego ul. J. Wł. Dawida 1, 50-527 Wrocław https://orcid.org/0000-0002-1174-609X
Słowa kluczowe: life history, life story, edukacja dorosłych, wywiad narracyjny, tożsamość narracyjna.

Abstrakt

Teza

Badania jakościowe, uznawane przez wielu badaczy za subiektywistyczne i przez to mało wiarygodne, wpisują się w jeden z wielu sposobów prowadzących do obiektywnego poznania.

 Omówione koncepcje

W artykule autorka omawia koncepcję Susan E. Chase dotyczącą wywiadu narracyjnego oraz koncepcję tożsamości narracyjnej w wywiadzie biograficznym Dana McAdamsa. Opisuje także podejście autobiograficzne oraz podejście auto/biograficzne, wskazując na istotne różnice między nimi. Podaje przykłady zastosowań obu podejść.

 Wyniki i wnioski

Dzięki biografiom i autobiografiom badacz ma możliwość poznania kontekstu sytuacyjnego, środowiskowego i historycznego badanego zjawiska. Auto/biograficzne narracje dostarczają także wiedzy na temat kształtowania się życia psychicznego i całej osobowości człowieka.

 Oryginalność/wartość poznawcza podejścia

Badania auto/biograficzne wykorzystywane są z powodzeniem w edukacji osób dorosłych. Pełnią wiele ważnych funkcji, m.in. poznawczą, krytyczną, wychowawczą, demaskatorską, terapeutyczną.

 

Biogram autora

Magda Wieteska, Instytut Pedagogiki i Psychologii Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego ul. J. Wł. Dawida 1, 50-527 Wrocław

Magister pedagogiki i andragogiki, doktorantka UWr. Dziennikarka, pisarka, instruktorka warsztatów literacko-dziennikarskich. W pracy naukowej zajmuje się: problematyką dotyczącą życia i twórczości seniorów, problematyką nieformalnych związków rodzinno-małżeńskich, tematyką związaną z odraczaniem dorosłości oraz perspektywą biograficzną w badaniach naukowych.

Bibliografia

Barthes, R. (1970). Mit i znak. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Chase, S.E. (2010). Wywiad narracyjny. Wielość perspektyw, podejść, głosów. W: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, Tom 2 (ss. 15-57 ). Warszawa: PWN.

Chodkowska, M. (2014). Metoda biograficzna wobec wyzwań pedagogiki specjalnej. Przegląd Badań Edukacyjnych, 1(18), 125-142.

Czermińska, M. (2009). O autobiografii i autobiograficzności. W: M. Czermińska (red.), Autobiografia (ss. 5-17). Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.

Czerniawska, O. (2017). Drogi i bezdroża andragogiki i gerontologii. Łódź: AHE.

Czykier, K. (2004). Metoda biograficzna jako metoda wspierająca precyzowanie sensu życia. W: J. Kostkiewicz (red.), Aksjologia edukacji dorosłych (ss. 305-313). Lublin: KUL.

Demetrio, D. (2005). Autobiografia. Terapeutyczny wymiar pisania o sobie. Kraków: Wydawnicza „Impuls”.

Denzin L., Lincoln Y.S. (2010). Metody badań jakościowych. Tom 2. Warszawa: PWN.

Dominice, P. (2006). Uczyć się z życia. Biografia edukacyjna w edukacji dorosłych. Łódź: AHE.

Dubas, E. (2017). Uczenie się z własnej biografii jako egzemplifikacja biograficznego uczenia się. Nauki o wychowaniu. Studia interdyscyplinarne, 1(4), 63-87.

Erikson, E.H. (2004). Tożsamość a cykl życia. Poznań: Zysk i S-ka.

Giddens, A. (2001). Nowoczesność i tożsamość. Warszawa: PWN.

Jakubowska, L. (2010). Identity as a narrative of autobiography. Journal of Education Culture and Society, 2, 51-66.

Kaźmierska, K. (2009). Badania biograficzne w naukach społecznych. Przegląd Socjologii Jakościowej, 9(4), 5-10.

Kaźmierska, K. (2008). Biografia i pamięć. Na przykładzie generacyjnego doświadczenia ocalonych z Zagłady. Kraków: Nomos.

Kaźmierska, K. (2012). Wstęp. W: K. Kaźmierska (red.), Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów (ss. 9-16). Kraków: Nomos.

Konecki, K., Chomczyński, P. (2012). Słownik socjologii jakościowej. Warszawa: Difin.

Krause, A. (2013). Pedagogika specjalna w obronie człowieczeństwa – polemika z Elżbietą Zakrzewską-Manterys, Studia Edukacyjne, 24, 51-63.

Kubinowski, D. (2011). Jakościowe badania pedagogiczne. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Łobocki, M. (2000). Metody i techniki badań pedagogicznych. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

McAdams, D.P. (2008). Personal narratives. W: O. John, R. Robins, L.A. Pervin (red.), Handbook of Personality: and the life story. New York: Guilford Press.

Olechnicki, K., Załęcki, P. (1997). Słownik socjologiczny. Toruń: Graffiti BC.

Pryszmont-Ciesielska, M. (2016). „Ja” badacza w podejściu auto/biograficznym. Ujęcie metodologiczne. W: M. Kafar (red.), Autobiograficzne aspekty praktyk poznawczych (ss. 205-215). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Pryszmont-Ciesielska, M. (2017). „Opowiedz mi o swoich badaniach, a powiem Ci, kim jesteś”. O splataniu się życia osobistego z pracą naukową w kontekście auto/biograficznych praktyk badawczych, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, t. 20, 4(80), 121-132.

Pryszmont-Ciesielska, M. (2009). Podejście auto/biograficzne w badaniach nad edukacją – propozycja metodologiczna, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 2(46), 37-49.

Rubacha, K. (2008). Metodologia badań nad edukacją. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Smolińska-Theiss, B., Theiss, W. (2010). Badania jakościowe – przewodnik po labiryncie. W: S. Palka (red.). Podstawy metodologii badań w pedagogice (ss. 79-102). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Stępnik, A. (2015). Mity w wiązaniu narracji historycznej, Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym, 34 (3), 3-23.

Szymaniak, J. (2013). Metoda biograficzna w pedagogice, Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, 10, 365-381.

Urbaniak-Zając, D. (2005). Pedagogiczna perspektywa w badaniach narracyjno-biograficznych. W: L. Koczanowicz, R. Nahirny, R. Włodarczyk (red.), Narracje – Auto(biografia) – Etyka (ss. 115-127). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.

Zakrzewska-Manterys, E. (2010). Upośledzeni umysłowo. Poza granicami społeczeństwa. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Opublikowane
2019-08-15
Jak cytować
[1]
Wieteska, M. 2019. Podejście auto/biograficzne w badaniach jakościowych. Ogrody Nauk i Sztuk. 9, 9 (sie. 2019), 225-231. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2019.225.231.
Dział
DOŚWIADCZENIE