Choroba i strata jako regulator tożsamości: Rok magicznego myślenia Joan Didion

  • Marcin Kosman Instytut Psychologii Stosowanej, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Jagielloński, ul. Łojasiewicza 4, 30-348 Kraków, Polska https://orcid.org/0000-0003-1811-9723
Słowa kluczowe: life writing, psychologia zdrowia i choroby, style radzenia sobie, tożsamość

Abstrakt

 

Cel badań. Celem artykułu było omówienie wpływu ekspresywnego pisania na sposób przeżywania żałoby i żalu po stracie. Analiza stanowi przyczynek do dyskusji o terapeutycznej mocy ekspresywnego pisania.

Metodologia. Analizie poddano książkę Rok magicznego myślenia Joan Didion, w której autorka opisuje swoje zmagania z codziennością po nagłej śmierci jej męża. Pamiętnik został zanalizowany zgodnie z koncepcją autobiografistyki Georges’a Gusdorfa (2009). W kontekście książki omówiono również koncepcje odnoszące się do psychologii zdrowia i choroby: teorię pięciu etapów przeżywania żałoby według Elisabeth Kübler-Ross (2007) oraz sposoby radzenia sobie ze stresem Endlera i Parkera (1990).

Wyniki. Analiza wykazała, iż myślenie magiczne, którym posługuje się autorka pamiętnika, służy jej za normatywny mechanizm obronny. Styl pisarski Joan Didion, zakorzeniony w tzw. nowym dziennikarstwie, przeplata się z refleksjami na temat śmierci, co czyni go jeszcze bardziej ekspresywnym i szczerym. Można zauważyć, że Didion sukcesywnie przechodzi przez kolejne etapy przeżywania żałoby, a sposobem radzenia sobie, z którego pisarka korzysta najczęściej, jest działanie. Odejście od myślenia magicznego pod koniec książki oraz ostateczne pogodzenie się ze śmiercią męża sugeruje, iż ekspresywne pisanie było jednym z czynników, który pomógł autorce w zmaganiach z żalem po stracie.

Wnioski. Rok magicznego myślenia stanowi przykład tanatografii oraz jest logicznym i spójnym  odbiciem przeżyć osoby zmagającej się z traumą po śmierci bliskiej osoby. W celu pełniejszego zbadania wpływu  ekspresywnego pisania na samopoczucie i dobrostan wskazana byłaby podobna analiza książki Blue Nights, w której Didion zmaga się ze śmiercią córki.

Słowa kluczowe:  life writing, psychologia zdrowia i choroby, style radzenia sobie, tożsamość

 

 

Biogram autora

Marcin Kosman, Instytut Psychologii Stosowanej, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Jagielloński, ul. Łojasiewicza 4, 30-348 Kraków, Polska

Student lingwistyki, filologii rosyjskiej oraz psychologii stosowanej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zainteresowania badawcze: pragmalingiwistyka, socjologia przekładu oraz wzajemne oddziaływania języka angielskiego, rosyjskiego i polskiego. Stypendysta Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok akademicki 2017/2018, publikował w "Kontekstach Kultury". 

Bibliografia

Didion, J. (2016). Rok magicznego myślenia. Kraków: Znak Literanova.

Didion, J. (2011). Blue Nights. Wydawnictwo: Konpf.

Endler, N., Parker, J. (1990). Multidimensional assessment of coping: a critical evaluation [Wielowymiarowa ocena radzenia sobie: ewaluacja krytyczna]. Journal of Personality and Social Psychology, 58 (5), 844-854.

Gusdorf, G. (2009). Warunki i ograniczenia autobiografii W: M. Czermińska (red.), Autobiografia (ss. 19-46). Gdańsk: Słowo obraz/terytoria.

Holmes, T. H., Rahe, R. H. (1967). The Social Readjustment Rating Scale [Kwestionariusz zmian życiowych]. Journal of Psychosomatic Research, 11, 213-218.

Kieszkowska-Grudny, A., Rucińska, M., Sopel, A., Szmit, M., Kubaj, H., Wilk, O., Ciesak, R. (2015). Poszukiwanie informacji na temat choroby oraz satysfakcja z informacji otrzymanej w grupie chorych na nowotwory hematologiczne i nowotwory lite. Nowotwory. Journal of Oncology, 65 (4), 281-291.

Kübler-Ross, E. (2007). Rozmowy o śmierci i umieraniu. Poznań: Media Rodzina.

Leśniczak, R. (2011). Dziennikarz i informacja: integralny model formacji dziennikarskiej. Łódzkie Studia Teologiczne, 20, 181-205.

McCooey, D. (2017). The Limits of Life Writing [Ograniczenia życiopisania]. Life Writing, 5 (3), 277-280.

McCoyd, J., Walter, C. (2015). Grief and Loss Across the Lifespan. A Biopsychosocial Perspective [Żal i utrata w biegu życia. Perspektywa biopsychospołeczna]. New York: Springer Publishing Company.

Murphy, J. E. (1974). The New Journalism: A Critical Perspective [Nowe dziennikarstwo: perspektywa krytyczna]. Journalism Monographs, 34. The Association for Education in Journalism.

Niles, A. N., Haltom, K. E., Mulvenna, C. M., Lieberman, M. D., Stanton, A. L. (2013). Randomized controlled trial of expressive writing for psychological and physical health: the moderating role of emotional expressivity [Eksperyment kliniczny z grupą kontrolną na temat roli ekspresyjnego pisania w zdrowiu psychicznym i fizycznym: moderująca rola ekspresyjności emocjonalnej). Anxiety, stress, and coping, 27 (1), 1-17.

Osterweis, M., Solomon, F. (1984). Bereavement: Reactions, Consequences, and Care [Żałoba: reakcje, konsekwencje i opieka]. Washington, DC: The National Academies Press.

Reinhold, M., Bürkner, P. C., Holling, H. (2018). Effects of expressive writing on depressive symptoms - a meta-analysis [Wpływ ekspresywnego pisania na symptomy depresyjne – metaanaliza]. Clinical Psychology: Science and Practice, 25 (1), e12224. DOI: 10.1111/cpsp.12224

Samochowiec, A., Wojciechowski, B., Samochowiec, J. (2004). Rola myślenia magicznego w obronie przed lękiem. Psychiatria, 1 (1), 17-21.

Stelcer, B. (2015). Żal po stracie – dynamika adaptacji do nieuniknionych zmian. Sztuka Lekarska, 3-4, 569-573.

Szmyd, J. (1993). Myślenie i zachowanie irracjonalne (Studia z psychologii irracjonalnej). Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP.

Tudorowska, M. (2016). Problematyka medycyny psychosomatycznej – od historii do współczesności. Journal of Education, Health and Sport, 6 (6), 121-134.

Wadsworth, B. J. (1998). Teoria Piageta - poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka. Warszawa: WSiP.

Włodarek, J., Ziółkowski, M. (1990). Metoda biograficzna w socjologii. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wolfe, T. (1973). The New Journalism [Nowe dziennikarstwo]. New York: Harper and Row.

Opublikowane
2019-08-15
Jak cytować
[1]
Kosman, M. 2019. Choroba i strata jako regulator tożsamości: Rok magicznego myślenia Joan Didion. Ogrody Nauk i Sztuk. 9, 9 (sie. 2019), 491-498. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2019.491.498.