Stany Ja wg Erica Berna a postawa nauczycieli względem uczniów

  • Anna Aleksandra Jurczak Uniwersytet Jagielloński nauki humanistyczne » nauki o zarządzaniu
Słowa kluczowe: analiza transakcyjna, Stany Ja, Dziecko, Dorosły, Rodzic, Eric Berne

Abstrakt

ABSTRAKT

Cel badań. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie, a także analiza badań własnych dotyczących stanu Ja, prezentowanego przez nauczycielki pracujące w przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjach i liceach. Stany Ja , którymi posługują się nauczycieli mają  duży wpływ na podejmowane przez nich działania oraz sposób w jaki się komunikują.

Metoda badań. Grupa badanych składała się z 397 nauczycieli: 112 pedagogów wychowania przedszkolnego, 98 uczących w szkołach podstawowych, 94 nauczycieli gimnazjów oraz 102 pracujących w liceach. Badania opierają się na koncepcji analizy transakcyjnej Erica Berna, który wyróżnia trzy stany ja – Dorosły, Dziecko oraz Rodzic oraz dwa podtypy dla stanu Rodzic – Rodzic Opiekuńczy, Rodzic Normatywny, natomiast dla Dziecka – Dziecko Spontaniczne i Dziecko Przystosowane. Należy pamiętać, że każda postawa posiada pewne pozytywne cechy, ale również i te niepożądane. W badaniach wykorzystano kwestionariusz służący do badania stanu Ego, zgodnie z teorią analizy transakcyjnej.

Wyniki. Okazuje się, że stan Ego prezentowany przez nauczycieli, jest w pewnym stopniu uzależniony od szczebla edukacji placówki, w której pracują. Większość nauczycieli pracujących w przedszkolach przyjmuje postawę Rodzica, zaś w szkołach podstawowych osoby Dorosłej. Odwołując się do wyższych szczebli edukacji można zauważyć, że wyniki ulegają zmianie. Zarówno w gimnazjach jak i w liceach większość nauczycieli utożsamia się z postawą Dziecka. Badania przedstawiają również rozkład wyników w odniesieniu do podtypów stanu Ego Rodzic (Rodzic Normatywny i Rodzic Opiekuńczy) oraz Dziecko (Dziecko Spontaniczne i Dziecko Przystosowane).

Wnioski. W zależności od szczebla edukacji, nauczyciele prezentują róże stany Ego. Mają one duży wpływ na komunikację występującą między trzema głównymi podmiotami biorącymi udział w kształceniu, czyli uczniami, rodzicami oraz dydaktykami. Wpływają one nie tylko na mierzalne osiągnięcia uczniów, ale również na kształtowanie się ich samooceny oraz wiary we własne możliwości.

Biogram autora

Anna Aleksandra Jurczak, Uniwersytet Jagielloński nauki humanistyczne » nauki o zarządzaniu
studia doktoranckie

Bibliografia

BIBLIOGRAFIA
Bee, H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Zysk i S-ka.
Cialdini, R. B. (2013). Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Dolińska, D. (2013). Mowa ciała jako aspekt komunikacji międzyludzkiej. Zeszyty naukowe politechniki śląskiej, s. 102.
Gadacz, T. (1991). Wychowanie jako spotkanie osób. Kraków: Znak.
Gębuś, D. (2015). Struktura osobowości nauczycieli i uczniów - analiza funkcjonowania w stanach Ja na podstawie wybranych sytuacji szkolnych. XXI Konferencja Diagnostzki Edukaczjnej. Bydgoszcz: Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie.
Harwas-Napierała, B. i Trempała, J. (2017). Psychologia rozwoju człowieka Tom 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Hendrowski, M. (2016). Proksemika. Studia z semiotyki i antropologii kultury. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Higgins, E. T. (1987). Self discrepancy: A theory relating self and affect. Psychology Review (94).
Jagieła, J. (1997). W J. Jagieła. Częstochowa: Wydawnictwo WSP.
Jagieła, J. (2012). XVIII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej. Wrocław. Pobrano z: http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:jLNzaFs6K7cJ:www.eat.ajd.czest.pl/uploads/Jagiela.pdf+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl&client=firefox-b-ab
Jagieła, J. (2015). Dlaczego analiza transakcyjna? O zastosowaniu jednej z koncepcji psychologicznych w edukacji. W: J. Jagieła, Zastosowania diagnozy edukacyjnej
James, M. (1994). Narodzić się, by wygrać. Analiza transakcyjna na co dzień. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.
James, M., Jongeward, D. i Suchańska, A. (1994). Narodzić się, by wygrać. Analiza transakcyjna na co dzień. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.
Jurecka, E. K. (1996). Podmiotowość w wychowaniu a demokratyzacja stosunków edukacyjnych - szanse, ograniczenia, bariery. W: M.Budzikowa, Nauczyciel – uczeń: między przemocą a dialogiem – obszary napięć i typy interakcji (ss. 35-41). Kraków.
Krzemiński, I. (1999). Co się dzieje między ludźmi? Wydawnictwo Naukowe i Literacki Open.
Kupisiewicz, C. (2000). Dydaktyka ogólna. Warszawa: Oficyna Wydawnicza GRAF PUNKT.
Lester, N. (2010). Podręcznik do prowadzenia zajęć w organizacjach. Fundacja Autonomia. Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA.
Młynarczyk, M. (2006). Ja idealne vs Ja powinnościowe. Analiza emocjonalnych konsekwencji rozbieżności w systemie „Ja” na podstawie teorii autoregulacji E. T. Higginsa. W: W. O. P. Francuz, Studia z psychologii w KUL (Tom 13, strony 189-206, 190). Lublin: KUL.
Nęcki, Z. (2005). Komunikacja międzyludzka. Antykwa.
Przywara, P. (2012). W poszukiwaniu nowego modelu komunikowania. Rozważania epistemologiczne. Pobrano z: Kwartalnik Internetowy „Komunikacja Społeczna” (3): http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:VQdUX6bWc9MJ:yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.desklight-8ff0fb7e-ac9c-4188-8ec8-1779c43b1743/c/PPrzywara_-_KSnr3.pdf+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl&client=firefox-b-ab
Sękowska, M. i Szymanowska, E. (2000). Analiza transakcyjna w zarządzaniu. Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznes.
Wojciechowski, M. (1991). Czy można coś zrobić by kłótnia skończyła się pomyślnie? Problemy opiekuńczo - społeczne (2), ss. 33-35.
Zaczyński, W. P. (1990). Uczenie się przez przeżywanie, Warszawa: WSiP.
Opublikowane
2017-07-16
Jak cytować
[1]
Jurczak, A. 2017. Stany Ja wg Erica Berna a postawa nauczycieli względem uczniów. Ogrody Nauk i Sztuk. 7, 7 (lip. 2017), 275-288.