Powstanie i początki rozwoju psychoanalitycznej koncepcji symbolu w oparciu o teorię Zygmunta Freuda, Ernesta Jonesa i Melanie Klein

  • Marta Iwaszuk Uniwersytet Wrocławski, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Kulturoznawstwa, ul. Szewska 50/51, 50-139 Wrocław https://orcid.org/0000-0002-7360-1769
Słowa kluczowe: psychoanaliza, symbol, Zygmunt Freud, Ernest Jones, Melanie Klein

Abstrakt

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest omówienie początków psychoanalitycznej koncepcji symbolu w oparciu o teorię Zygmunta Freuda, Ernesta Jonesa oraz Melanie Klein i wskazanie na związek psychoanalitycznego i semiotycznego ujęcia symbolu.

Metody: Przegląd literatury podążający za historycznym rozwojem koncepcji symbolu, przedstawiający najpierw jej podwaliny w pracach Zygmunta Freudanastępnie jej „przestrzenny” rozwój za sprawą Ernesta Jonesa aby na końcu omówić jej interpretację w oparciu o paradygmat relacji z obiektem autorstwa Melanie Klein (Klein, 1930/2007). Analiza omówionych ujęć w kontekście zbieżności w traktowaniu symbolu, jako współtworzonego przez wewnętrzny świat nieświadomej fantazji jednostki przy jednoczesnym zastosowaniu zdobyczy semiotyki, z gruntu zorientowanej na perspektywę zewnętrznego porządku.

Rezultaty: Śledzenie rozważań Freuda na temat symbolu pozwala ustalić, jak jego wąska definicja symbolu zyskuje wielowymiarowość za sprawą nieoczywistego rozpoznania, że zasada substytucji ma swoje zastosowanie w języku nieświadomości. Wraz z tym odkryciem Freud wkracza w tzw. szeroką koncepcję symbolu, uwalniając jego interpretację od kulturowych klisz. Koncepcja Jonesa podąża za odkryciem Freuda i jednocześnie utrwala związek symbolu z jednostką za sprawą objaśniania go poprzez pryzmat regresji, a także związków krwi, kwestii narodzin i śmierci. Przełomowe wydaje się być ujęcie Klein, która podejmuje trudniejszy wątek odkrycia Freuda, a mianowicie problem „milczenia” symbolu, jego związku z tym, co niewyrażone, który udaje jej się rozwikłać za sprawą opisu konfiguracji lęków i pragnień.

Wnioski: Przyjrzenie się początkom psychoanalitycznej koncepcji symbolu pozwala uchwycić jego istotę i wykazać jego ścisły związek z problematyką ekspresji, szczególnie zaś mowy i myślenia, ze względu na jego usytuowanie na granicy semiotyki i psychoanalizy.

Słowa kluczowe: psychoanaliza, symbol, Zygmunt Freud, Ernest Jones, Melanie Klein

 

 

 

 

Biogram autora

Marta Iwaszuk, Uniwersytet Wrocławski, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Kulturoznawstwa, ul. Szewska 50/51, 50-139 Wrocław

doktorantka

Bibliografia

Freud, Z. ([1895/1950]/1966). Project for a Scientific Psychology [Projekt naukowej

psychologii]. W: Z. Freud, The Standard Edition of the Complete Psychological Works of

Sigmund Freud, Volume I (1886-1899): Pre-Psycho-Analytic Publications and Unpublished

Drafts, ss. 281-391[Prace zebrane Zygmunta Freuda Tom I ( 1886-1899): pisma

przedpsychoanalityczne i niepublikowane szkice]. London: Hogarch Press.

Freud, Z. (1900/1996). Objaśnianie marzeń sennych. Warszawa: KR.

Freud, Z. (1916-1917/2004). Wstęp do psychoanalizy. Warszawa: PWN.

Freud, Z., Breuer, J. (1895/2008). Studia nad histerią (Tom X). Warszawa: KR.

Jones, E. (2000). The Theory of Symbolism [Teoria Symbolizmu]. W: E. Jones, Papers on

Psycho-Analysis (ss. 87-144) [Artykuły o Psycho-Analizie]. Londyn: Karnac Books.

Klein, M. (1923a/2007). Analiza wczesnodziecięca. W: M. Klein (red.), Miłość, poczucie winy

i reparacja (ss. 77-107). Gdańsk: GWP.

Klein, M. (1923b/2007). Rola szkoły w rozwoju libidinalnym dziecka. W: M. Klein (red.), Miłość, poczucie winy i reparacja (ss. 57-76). Gdańsk: GWP.

Klein, M. (1926/2018). Letter from Melanie Klein to Ernest Jones [List Melanie Klein

do Ernesta Jones'a]. Pobrano z: http://www.melanie kleintrust.org.uk/1926-38-London-first

papers

Klein, M. (1929a/2007). Personifikacja w zabawie dzieci. W: M. Klein (red.), Miłość,

poczucie winy i reparacja (ss. 197-207). Gdańsk: GWP.

Klein, M. (1929b/2007). Wpływ dziecięcych sytuacji lękowych na sztukę i impuls twórczy.

W: M. Klein (red.), Miłość, poczucie winy i reparacja (ss. 208-216). Gdańsk: GWP.

Klein, M. (1930/2007). Znaczenie tworzenia symboli dla rozwoju ego. W: M. Klein (red.), Miłość, poczucie winy i reparacja (ss. 217-230). Gdańsk: GWP.

Klein, M. (1959). Autobiography [Autobiografia]. Pobrano z: http://www.melanie-klein

trust.org.uk/domains/melanie-klein

trust.org.uk/local/media/downloads/_MK_full_autobiography.pdf

Moore, B. E., Fine, B. D. (1996). Słownik psychoanalizy. Warszawa: Jacek Santorski & Co.

Petocz, A. (2003). Freud, Psychoanalysis, and Symbolism [Freud, Psychoanaliza i

Symbolizm]. Cambridge: Cambridge University Press.

Segal, H. (1998). The importance of symbol formation in development of ego – in context

[Znaczenie tworzenia symbol dla rozwoju ego – w kontekście]. Journal of child

psychotherapy, (3), 349-357.

Segal, H. (2005a). O symbolizmie. W: H. Segal (red.), Psychoanaliza, literatura i wojna.

Pisma z lat 1972-1995 (ss. 69-78). Gdańsk: GWP.

Segal, H. (2005b). Uwagi o tworzeniu symbolu. W: H. Segal (red.), Teoria Melanie Klein w

praktyce klinicznej oraz Psychoza i twórczość artystyczna i inne eseje (ss. 78-99). Gdańsk:

GWP.

Segal, H. (2010a). Symbolika. W: H. Segal (red.), Marzenie senne, wyobraźnia i sztuka (ss.

-70). Kraków: Universitas.

Segal, H. (2010b). Przestrzeń umysłu i elementy symbolizmu. W: H. Segal (red.), Marzenie

senne, wyobraźnia i sztuka (ss. 71-90). Kraków: Universitas.

Steiner, R. (2007). Does the Pierce's semiotic model based on index, icon, symbol have

anything to do with psychoanalysis? [Czy semiotyczny model Pierca oparty na indeksie,

ikonie i symbolu ma coś wspólnego z psychoanalizą?]. W: S. A. Giovanna Ambrosio (red.),

Language, Symbolization and Psychosis: Essays in Honour of Jacqueline Amati Mehler (ss.

-272) [Język, symbolizacja i psychoza: eseje upamiętniające Jacqueline Amati Mehler].

Londyn: Routledge.

Opublikowane
2019-08-15
Jak cytować
[1]
Iwaszuk, M. 2019. Powstanie i początki rozwoju psychoanalitycznej koncepcji symbolu w oparciu o teorię Zygmunta Freuda, Ernesta Jonesa i Melanie Klein. Ogrody Nauk i Sztuk. 9, 9 (sie. 2019), 135-146. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2019.135.146.
Dział
TRANSGRESJA