Wartości w wychowaniu dziecka w wieku przedszkolnym. Wybrane konteksty aksjologiczne

Abstrakt

Cel. Celem artykułu jest rekonstrukcja znaczenia wartości jako fundamentalnej kategorii wychowania dziecka w wieku przedszkolnym oraz ukazanie przedszkola jako przestrzeni konstytuowania doświadczeń aksjologicznych w codzienności edukacyjnej.

Metoda. Artykuł ma charakter teoretyczno-analityczny i opiera się na krytycznej analizie literatury pedagogicznej, psychologicznej i filozoficznej dotyczącej problematyki wartości, wychowania ku wartościom oraz rozwoju moralnego dziecka. W rozważaniach wykorzystano klasyczne koncepcje aksjologiczne oraz współczesne ujęcia edukacji przedszkolnej jako środowiska znaczeń.

Wyniki. Przeprowadzona analiza ukazuje, że wartości nie stanowią jedynie deklaratywnego komponentu wychowania, lecz są konstytuowane w toku codziennych doświadczeń dziecka, relacji społecznych oraz narracji kulturowych obecnych w przestrzeni przedszkola. Proces ich internalizacji ma charakter sytuacyjny, relacyjny i interpretacyjny , a kluczową rolę odgrywa nauczyciel jako mediator znaczeń aksjologicznych oraz organizator środowiska wychowawczego.

Wnioski. Wychowanie ku wartościom w edukacji przedszkolnej wymaga odejścia    od transmisyjnego modelu przekazu na rzecz podejścia doświadczeniowego, w którym dziecko jest traktowane jako aktywny współtwórca sensów aksjologicznych. Implikacją dla praktyki pedagogicznej jest konieczność świadomego projektowania sytuacji edukacyjnych sprzyjających refleksji nad wartościami oraz ich przeżywaniu w działaniu.