Badania nad upamiętnieniem Holokaustu w Polsce i w USA na przykładzie dwóch największych miejsc pamięci. Dyskurs, archiwa i polityka.

Autor

  • Adriana Krawiec Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego ul. Władysława Reymonta 4, 30-059 Kraków

DOI:

https://doi.org/10.15503/onis2022.17.28

Słowa kluczowe:

miejsca pamięci o Holokauście, dyskurs o Holokauście, polityka pamięci o Holokauście, badania w archiwum

Abstrakt

Cel. Celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie: Jak możemy odkryć, z czego wynikają zarysowane w artykule różnice w dyskursie o Holokauście w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau i Narodowym Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie?

Omówione koncepcje. Artykuł oparty jest o zarys wyników badań autorki niniejszego tekstu nad porównaniem polityk pamięci w kontekście Holokaustu na terenie dwóch państw – Polski i USA. Analiza literatury przedmiotu wykazała, że oficjalny dyskurs o Holokauście prowadzony przez te państwa odbywa się w ramach państwowych instytucji (w przypadku USA bardziej precyzyjne jest użycie terminu federalnych instytucji), będących jednocześnie miejscami pamięci Holokaustu: tj. Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu i Narodowego Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie (The United States Holocaust Memorial Museum). W odkryciu różnic w sposobach prowadzonych dyskursów tych instytucji niezbędne stają się nie tylko wizyty w tych ośrodkach i powiązanie ich z literaturą przedmiotu, ale przede wszystkim zawartości archiwów tych ośrodków. Archiwa dostarczają informacji w zakresie tego, jak te dyskursy są i były kształtowane, w obliczu jakich okoliczności oraz zmagań, oraz jak zostały zorganizowane w ramach wewnętrznych i zewnętrznych technik działania władzy. Te instytucjonalne repozytoria danych ułatwiają odkrycie wszystkich fundatorów dyskursów – od jednostek, przez ciała eksperckie i liderów opinii, po przywódców politycznych. Dzięki archiwom możliwa staje się rekonstrukcja polityk upamiętnienia, odkrywanie celów tych polityk oraz organizacji dyskursu w tych ośrodkach.

 

Wyniki i wnioski.  Jak wykazano w artykule, badania archiwów Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu i Narodowego Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie mogą znacząco przyczynić się do odpowiedzi na pytanie o kształtowanie się dyskursu o Holokauście w Polsce i w USA oraz do zrozumienia różnic w tych dyskursach, a przez to politykach pamięci w kontekście Holokaustu w tych krajach, zarówno na przełomie różnych lat, jak i współcześnie.

Pobrania

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Biogram autora

Adriana Krawiec - Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego ul. Władysława Reymonta 4, 30-059 Kraków

Doktorantka na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego; zainteresowania badawcze: polityka pamięci w kontekście Holokaustu w Polsce i w USA, analiza dyskursu i władzy w ujęciu Michela Foucaulta

Bibliografia

Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Zespół Referaty tom 4, Sprawozdanie z X-letniej działalności Muzeum w Oświęcimiu-Brzezince, Sprawozdanie Kazimierza Smolenia, 10.10.1956.

Archiwum Narodowego Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie, Protokoły z posiedzenia Komisja ds. Treści, 1988.

An Act to Establish the United States Holocaust Memorial Council, Public Law 96-388, 1980.

Ayer, E. H. (1994). The United States Holocaust Memorial Museum. America keeps the memory alive, New York: Macmillan Publishing Company

Bruter, M., Lodge, M. (2013). Political Science Research Methods in Action. New York: Palgrave Macmillan.

Cebulski, T. (2016). Auschwitz po Auschwitz. Historia, Polityka i Pamięć wokół Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau 1980-2010. Kraków: Wydawnictwo LIBRON.

Erll, A. (2018). Kultura pamięci, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Harman G. (1994). Holocuast Rememberence, Cambridge: Blackwell Publishers.

Huener, J. (2003). Auschwitz, Poland, and the politics of commemoration, 1945-1979, Ohio: Ohio University Press.

Krantz, T. (2000). Miejsca pamięci czy pamięć miejsc. Rozważania o roli upamiętniania w przekazie społeczno-historycznym. Pro Memoria. Biuletyn informacyjny Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka, Fundacji Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau, 13, 75‒78.

Kobylarek, A. (2001). Edukacja w zamętach i odmętach. Ogrody Nauk i sztuk, 11, 147-161.

Kucia, M. (2005). Auschwitz jako fakt społeczny, Kraków: UNiVERSITAS.

Lachendro, J. (2007). Zburzyć i zaorać…? Idea założenia Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w świetle prasy polskiej w latach 1945-48. Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

Linenthal , E. (200). Preserving memory. The Struggle to Create America's Holocaust Museum, New York: Columbia Univesity Press.

Martyniak, M. (2018). Archiwalia w Muzeum-Miejscu Pamięci i ich wymiar edukacyjny na przykładzie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu W: A. Czajkowska, P. Trojański (red.), U podstaw pedagogiki pamięci Auschwitz i Holokaustu, Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Mbembe, A. (2002), The Power of the Archive and its Limits. W: Hamilton C., Harris V., Taylor J., Pickover M., Reid G., Saleh R. (red.), Refiguring the Archive, Springer, Dordrecht.

Novick, P. (2001). The Holocaust and Collective Memory . The American experience, Londyn: Bloomsbury.

Permanent exhibition, the United States Holocaust Memorial Museum (USHMM) – wizyta studyjna listopad-grudzień 2021.

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w Sprawie Pamięci o Holokauście, Antysemityzmu I Rasizmu, 27.01.2005, Parlament Europejski.

Statut Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM przyjętej podczas 21 Głównej Konferencji w Wenecji w Austrii w 2007 roku.

Setkiewicz, P. (2012) Paradygmat Auschwitz jako historyczny kontekst zbrodni ludobójstwa w XX wieku . W: A. Bartuś, P. Trojański (red.), Auschwitz a zbrodnie ludobójstwa XX wieku (ss. 69-83). ) Oświęcim: Państwowe Muzuem Auschwitz-Birkanau.

Stępnik, A., (2017). Czy muzea martyrologiczne są miejscami historii? W: T. Krantz (red.), Muzea w poobozopwych miejscach pamięci. Tożsamość, znaczenie, funkcje (ss. 107-118).Lublin: Państwowe Muzueum w Majdanku.

Sztompka, P (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa. Wydawnictwo Znak, Kraków.

Trojański, P. (2019). Auschwitz w okowach polityki. Międzynarodwy Komitet Oświecimski. Wybór Dokumentów, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.

Ustawa z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów w Oświęcimiu (Dz.U. z 1947 r. Nr 52, poz. 265).

Ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady. (Dz.U. 1999 nr 41 poz. 412).

Wilińska A (2014) Współczesne muzea narracyjne. Analiza przestrzeni muzealnej na przykładzie Muzeum Powstania Warszawskiego i Muzeum Fryderyka Chopina, Warszawa: bw.

Young J. E. (1993). The Texture of memory, New Haven, Londyn: Yale University.

Zarządzenia Ministra Kultury I Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie nadania statutu Państwowemu Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (Dz.Urz.MKiDN.2013.8)

Ziębińska Witek, A. (2011). Historia w muzeach. Studium ekspozycji Holokaustu, Lublin: UMCS.

Pobrania

Opublikowane

2022-08-30

Jak cytować

[1]
Krawiec, A. 2022. Badania nad upamiętnieniem Holokaustu w Polsce i w USA na przykładzie dwóch największych miejsc pamięci. Dyskurs, archiwa i polityka. Ogrody Nauk i Sztuk. 12, 12 (sie. 2022), 17–28. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2022.17.28.