Subiektywne definiowanie pojęcia racjonalności w relacji do wybranych aspektów podejmowania decyzji

Autor

  • Paweł Schoepp SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Wydział Psychologii we Wrocławiu, Ostrowskiego 30B, 53-238 Wrocław

DOI:

https://doi.org/10.15503/onis2022.120.134

Słowa kluczowe:

racjonalność, altruizm, gra dyktator, maksymalizacja

Abstrakt

Cel. Celem niniejszego badania było sprawdzenie, czy sposób interpretowania racjonalności przez osoby badane łączy się z ich decyzjami ekonomicznymi i skłonnościami do maksymalizowania.

Materiały i metody. Przeprowadzono badanie na 204 osobach w wieku głównie studenckim,
z wykorzystaniem utworzonych definicji racjonalności, dwóch wariantów gry dyktator oraz Skali maksymalizacji, za pomocą platformy Qualtrics.

Wyniki. Najważniejsze wyniki sugerują, że sposób rozumienia racjonalności powiązany jest z wysokością ofert składanych w grach dyktator - związek jest dodatni dla filozoficznej definicji, zaś negatywny dla ekonomicznej. Jednocześnie wyniki na Skali maksymalizacji wykazały (częściowo) istotne związki z ofertami składanymi w grze dyktator. Osoba badana, która preferowała ekonomiczną definicję racjonalności, była mężczyzną, osiągała wysoki poziom na Skali maksymalizacji oraz studiowała kierunek ekonomiczny, miała największą skłonność do składania niższych ofert w grze dyktator.

Wnioski. Badanie pokazuje, że sposób definiowania i rozumienia racjonalności może być powiązany w istotny sposób z tym, jak dana osoba zarządza pieniędzmi – czy kieruje się preferencjami zorientowanymi prospołecznie, czy też jej wybory są bardziej egoistyczne. Kontynuowanie tychże rozmyślań w teorii oraz praktyce może przyczynić się do rozwoju i uaktualnienia fundamentalnych terminów (i przyjętych wobec nich stanowisk) w psychologii, filozofii i ekonomii.

Słowa kluczowe: racjonalność, altruizm, gra dyktator, maksymalizacja

Pobrania

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Biogram autora

Paweł Schoepp - SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Wydział Psychologii we Wrocławiu, Ostrowskiego 30B, 53-238 Wrocław

Paweł Schoepp - student psychologii ze specjalnością biznesową na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu. Moje naukowe zainteresowania to psychologia ekonomiczna i podejmowania decyzji, filozofia oraz ekonomia behawioralna. W wolnym czasie gram na gitarze, uprawiam sport i piszę artykuły.

Bibliografia

Allais, M. (1953). Le comportement de l'homme rationnel devant le risque: critique des postulats et axiomes de l'école américaine. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 503-546.

Audi, R. (1999). The Cambridge Dictionary of Philosophy. Cambridge University Press.

Blackburn, S. (2004). Oksfordzki słownik filozoficzny. Książka i Wiedza.

Blaug, M. (1992). Metodologia ekonomii. PWN.

Camerer, C. F. (2003). Behavioral game theory: Experiments on strategic interaction. Pricenton University Press.

Cappelen, A. W., Nygaard, K., Sørensen, E. Ø., & Tungodden, B. (2015). Social preferences in the lab: A comparison of students and a representative population. The Scandinavian Journal of Economics, 117(4), 1306-1326.

Ellsberg, D. (1961). Risk, ambiguity, and the Savage axioms. The Quarterly Journal of Economics, 75(4) 643-669.

Falkowski, A., & Tyszka, T. (2009). Psychologia zachowań konsumenckich. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Fehr, E., Bernhard, H., & Rockenbach, B. (2008). Egalitarianism in young children. Nature, 454(7208), 1079-1083.

Forsythe, R., Horowitz, J. L., Savin, N. E., & Sefton, M. (1994). Fairness in simple bargaining experiments. Games and Economic Behavior, 6(3), 347-369.

Gerlach, P. (2017). The games economists play: Why economics students behave more selfishly than other students. PloS One, 12(9).

Glensk, C., & Glensk, J. (1986) Myślę, więc jestem… Aforyzmy. Maksymy. Sentencje. Instytut Śląski w Opolu.

Guala, F., & Mittone, L. (2010). Paradigmatic experiments: the dictator game. The Journal of Socio-Economics, 39(5), 578-584.

Hoffman, E., McCabe, K., Shachat, K., & Smith, V. (1994). Preferences, property rights, and anonymity in bargaining games. Games and Economic Behavior, 7(3), 346-380.

Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: The Hofstede model in context. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1), 2307-0919.

Kahneman, D., Knetsch, J. L., & Thaler, R. H. (1986). Fairness and the assumptions of economics. Journal of Business, 59(4), 285-300.

Nenkov, G. Y., Morrin, M., Schwartz, B., Ward, A., & Hulland, J. (2008). A short form of the Maximization Scale: Factor structure, reliability and validity studies. Judgment and Decision Making, 3(5), 371-388.

Platon (tłum. 1997). Państwo, Prawa (VII ksiąg). Wydawnictwo Antyk.

Schwartz, B. (2013). Paradoks wyboru: Dlaczego więcej oznacza mniej. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Schwartz, B., Ward, A., Monterosso, J., Lyubomirsky, S., White, K., & Lehman, D. R. (2002). Maximizing versus satisficing: Happiness is a matter of choice. Journal of Personality and Social Psychology, 83(5), 1178-1197.

Simon, H. A. (1956). Rational choice and the structure of the environment. Psychological Review, 63(2), 129.

Simon, H. A. (1957). Models of man: social and rational; mathematical essays on rational human behavior in society setting. Wiley.

Smith, A. (1776/1954). Badania and naturą i przyczynami bogactwa narodów. PWN.

Tatarkiewicz, W. (2002). Historia filozofii: T. 1. Filozofia starożytna i średniowieczna. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases. Science, 185(4157), 1124-1131.

Von Neumann, J., & Morgenstern, O. (1944). Theory of games and economic behavior. Princeton University Press.

Wang, L., Malhotra, D., & Murnighan, J. K. (2011). Economics education and greed. Academy of Management Learning & Education, 10(4), 643-660.

Zaleśkiewicz, T. (2011). Psychologia ekonomiczna. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Zaleśkiewicz, T., & Hełka, A. (2011). Gender differences in allocation choices made by children aged 5 to 6. Polish Psychological Bulletin, 42(2), 46-5.

Pobrania

Opublikowane

2022-08-30

Jak cytować

[1]
Schoepp, P. 2022. Subiektywne definiowanie pojęcia racjonalności w relacji do wybranych aspektów podejmowania decyzji . Ogrody Nauk i Sztuk. 12, 12 (sie. 2022), 120–134. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2022.120.134.