Zmiany aktywności fal mózgowych pod wpływem treningu neurofeedback u zawodników judo

  • Magdalena Krawczyk Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska https://orcid.org/0000-0002-1240-6919
  • Magdalena Kowalczyk Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach https://orcid.org/0000-0003-1768-8967
  • Marcin Żak Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska https://orcid.org/0000-0003-2046-0170
  • Karolina Daros Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska https://orcid.org/0000-0002-2885-6893
  • Paweł Gozdowski Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska https://orcid.org/0000-0002-0515-8603
Słowa kluczowe: Neurofeedback, judo, biofeedback, EEG

Abstrakt

Cel badań. Celem niniejszego badania była analiza dynamiki zmienności wartości fal Theta i Beta w grupach eksperymentalnej i kontrolnej po kolejnych sesjach biofeedback oraz określenie optymalnej liczby jednostek treningowych wystarczających do osiągniecia celu badania, jakim była poprawa szybkości reakcji w badanej grupie zawodników judo.

Metodologia. W badaniu wzięło udział 12 mężczyzn – zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Judo. Zawodnicy uczestniczyli w dwóch cyklach treningowych, każdy po 15 sesji. Czas trwania treningu wynosił 4 minuty. W pierwszej sesji treningi odbywały się co drugi dzień. Druga seria badań, która odbyła się po czterotygodniowej przerwie, charakteryzowała się tym samym czasem trwania, jednak treningi odbywały się codziennie. Komputerowy test szybkości reakcji oraz wybrane próby systemu wiedeńskiego zostały wykonane przed oraz po zakończeniu każdego cyklu treningowego. Zawodnicy wykonywali trening na podstawie protokołu beta1/theta przy użyciu oprogramowania Biograf Infiniti 6.0 oraz 5 – kanałowego urządzenia dekodującego ProComp5 z sensorem EEG.

Wyniki. Szczegółowa analiza wyników pokazuje, że zastosowanie treningu biofeedback, który przyczynił się do poprawy szybkości reakcji, znacząco wpływa na dynamikę aktywności fal mózgowych.

Wnioski. Trening neurofeedback u zawodników judo może prowadzić do polepszenia wyników związanych z poprawą szybkości reakcji. Konieczne są jednak dalsze badania na szerszej grupie zawodników.

Słowa kluczowe: Neurofeedback, judo, biofeedback, EEG.

Biogramy autorów

Magdalena Krawczyk, Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska

student

Magdalena Kowalczyk, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach

student

Marcin Żak, Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska

student

Karolina Daros, Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska

student

Paweł Gozdowski, Katedra Teorii i Praktyki Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Mikołowska 72A, 40-065 Katowice, Polska

student

Bibliografia

Arns, M., Heinrich, H., Strehl, U. (2013). Evaluation of neurofeedback in ADHD: the long and winding road [Ocena neurofeedbacku w ADHD: długa i kręta droga]. Biological psychology, 95, 108-115.

Arns, M., Kleinnijenhuis, M., Fallahpour, K., Breteler, R. (2007). Golf performance enhancement and real-life neurofeedback training using personalized event-locked EEG profiles [Poprawa wydajności gry w golfa i rzeczywiste treningi neurofeedbacku z wykorzystaniem spersonalizowanych profili EEG z blokadą zdarzeń]. Journal of Neurotherapy, (11), 11-18.

Bakhshayesh, A., Hansch, S., Wyschkon, A., Rezai, M. J., Esser, G. (2011). Neurofeedback in ADHD: a single-blind randomized controlled trial [Neurofeedback w ADHD: randomizowane badanie kontrolowane z pojedynczą ślepą próbą]. European Child and Adolescent Psychiatry, (20), 481-491.

Bazanova, O. M., Mernaya, E. M., Shtark, M. B. (2009). Biofeedback in psychomotor training. Electrophysiological basis [Biofeedback w treningu psychomotorycznym. Podstawa elektrofizjologiczna]. Neuroscience and Behavioral Physiology, (39), 437-47.

Blumenstein, B., Bar-Eli, M. (1998). Self-regulation training with biofeedback training in elite canoers and kayakers [Trening samoregulacji z treningiem biofeedback u elitarnych kajakarzy. W: V. Issurin (red.), Science and practice of canoe/kayak high performance training (ss. 124-132). Tel Aviv: Elite Sport Department of Israel, Wingate Institute.

Blumenstein, B. (2002). Biofeedback applications in sport and exercise: Research findings (ss. 37-54) [Zastosowania biofeedbacku w sporcie i ćwiczeniach: wyniki badań]. W: B. Blumenstein, M. Bar-Eli, & G. Tenenbaum (red.), Brain and body in sport and exercise: Biofeedback applications in performance enhancement. Hoboken, N.J.: Wiley.

Botwina, R., Starosta, W. (2002). Mentalne wspomaganie sportowców. Teoria i praktyka. Międzynarodowe Stowarzyszenie Motoryki Sportowej. Akademia Wychowania Fizyczna w Poznaniu – Instytut Wychowania Fizycznego w Gorzowie Wlkp., Instytut Sportu w Warszawie, Warszawa – Gorzów Wlkp. (12), 1-420.

Bradley, R. T, McCraty, R., Atkinson, M., Tomasino, D., Daugherty, A., Arguelles, L. (2010). Emotion self-regulation, psychophysiological coherence, and test anxiety: results from an experiment using electrophysiological measures [Samoregulacja emocji, spójność psychofizjologiczna i lęk testowy: wyniki eksperymentu z zastosowaniem pomiarów elektrofizjologicznych]. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 35 (4), 261-83.

Dupee, M., Werthner, P. (2011). Managing the stress response: The use of bio/neurofeedback with Olympic level athletes [Zarządzanie reakcją na stres: wykorzystanie bio/neurofeedbacku u sportowców poziomu olimpijskiego]. Biofeedback, 59 (3), 92-94.

Duric, N., Assmus, J., Gundersen, D., Elgen, I. (2012). Neurofeedback for the treatment of children and adolescents with ADHD: a randomized and controlled clinical trial using parental reports [Neurofeedback w leczeniu dzieci i młodzieży z ADHD: randomizowane i kontrolowane badanie kliniczne z wykorzystaniem raportów rodziców]. BMC Psychiatry, (12), 107.

Egner, T., Gruzelier, J.H. (2003). Ecological validity of neurofeedback: modulation of slow wave EEG enhances musical performance [Ekologiczna ważność neurofeedbacku: modulacja wolnej fali EEG zwiększa wydajność muzyczną]. NeuroReport, 14 (9), 1221-1224.

Gevensleben, H., Holl, B., Albrecht, B., Vogel, C., Schlamp, D., Kratz, O., Studer, P., Rothenberger, A., Moll, G. H., Heinrich, H. (2009). Is neurofeedback an efficacious treatment for ADHD? A randomised controlled clinical trial [Czy neurofeedback to skuteczne leczenie ADHD? Randomizowane kontrolowane badanie kliniczne]. The Journal of Child Psychology and Psychiatry, 50 (7), 780-789.

Gevensleben, H., Holl, B., Albrecht, B. (2010). Neurofeedback training in children with ADHD: 6-month follow-up of a randomised controlled trial [Trening neurofeedbacku u dzieci z ADHD: 6-miesięczna obserwacja randomizowanego badania kontrolowanego]. Eurpean Child and Adolescent Psychiatry, (19), 715.

Gracz, J., Sankowski, T. (2007). Psychologia aktywności sportowej. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu.

Gruzelier, J., Thompson, T., Redding, E., Brandt, R., Steffert, T. (2014). Application of alpha/theta neurofeedback and heart rate variability training to young contemporary dancers: state anxiety and creativity [Zastosowanie treningu neurofeedbacku alfa / theta i zmienności rytmu serca u młodych współczesnych tancerzy stan lęku i kreatywność]. International Journal of Psychophysiology, 93 (1), 105-11.

Harvey, R., Beauchamp, M., Saab, M., Beauchamp, P. (2012). Biofeedback Reaction-Time Training: Toward Olympic Gold [Trening czasu reakcji biofeedback: w kierunku olimpijskiego złota]. Biofeedback, 39 (1), 7-14.

Kolayis, H. (2012). Using EEG biofeedback in karate: the relationship among anxiety, motivation and brain waves [Wykorzystanie biofeedbacku EEG w karate: związek między lękiem, motywacją i falami mózgowymi]. Archives of Budo, 8 (1), 13-18.

Korobeynikov, G., Korobeinikova, L., Mytskan, B., Chernozub, A., Cynarski, W. J. (2017). Information processing and emotional response in elite athletes [ Przetwarzanie informacji i reakcja emocjonalna u elitarnych sportowców]. Ido Movement for Culture. Journal of Martial Arts Anthropology, 17 (2), 41-50.

Koutroumanidis, M., Smith, S. (2005). Use and abuse of EEG in the diagnosis of idiopathic generalised epilepsies [Stosowanie i nadużywanie EEG w diagnostyce idiopatycznych padaczek uogólnionych]. Epilepsia, 46 (S9), 96-107.

Landers, D. M, Petruzzello, S. J, Salazar, W., Crews, D. L., Kubitz, K. A, Gannon, T. L, Han, M. (1991). The influence of electrocortical biofeedback on performance in pre-elite archers [ Wpływ biofeedbacku elektrokortykalnego na wydajność u elitarnych łuczników]. Medicine and Science in Sport and Exercise, (23), 123-129.

Lee, S., Hing, K., Nam, H., Park, S., Chung, C. (2000). The clinical usefulness of ictal surface EEG in neocortical epilepsy [Kliniczna użyteczność powierzchniowego EEG w padaczce neurokortycznej]. Epilepsia, (41), 1450-1455.

Monastra, V., Lynn, S. (2005). Electroencephalographic Biofeedback in the Treatment of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder [Biofeedback elektroencefalograficzny w leczeniu zaburzenia uwagi / nadpobudliwości]. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 30 (2), 95-114. DOI: 10.1007/s10484-005-4305-x.

Raymond, J., Sajid, I., Parkinson, L., Gruzelier, J. (2005). Biofeedback and dance performance: A preliminary investigation [Biofeedback i taniec: Wstępne badanie]. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 30 (1), 65-73.

Tan, G., Thornby, J., Hammond, D. C, Strehl, U., Canady, B., Arnemann, K., Kaiser, D. A. (2009) Meta-analysis of EEG biofeedback in treating epilepsy [ Metaanaliza biofeedbacku EEG w leczeniu padaczki]. Clinical EEG and Neuroscience, 40, 173-179.

Thompson, M., Thompson, L. (2003). Neurofeedback. Wprowadzenie do podstawowych koncepcji psychofizjologii stosowanej. Wydawnictwo Biomed Neurotechnologie.

Vernon, D. J. (2005). Can neurofeedback training enhance performance? An evaluation of the evidence with implications for future research [Czy trening neurofeedbacku zwiększa wydajność? Ocena dowodów mających wpływ na przyszłe badania]. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 30 (4), 347-364.

Zaichkowsky, L. D. (1983). The use of biofeedback for self-regulation of performance states (ss. 95-105) [Zastosowanie biofeedbacku do samoregulacji stanów wydajności]. W: L. E. Unestal (red.), The mental aspects of gymnastics. Mouvement Pubns.

Opublikowane
2019-08-15
Jak cytować
[1]
Krawczyk, M., Kowalczyk, M., Żak, M., Daros, K. i Gozdowski, P. 2019. Zmiany aktywności fal mózgowych pod wpływem treningu neurofeedback u zawodników judo. Ogrody Nauk i Sztuk. 9, 9 (sie. 2019), 388-399. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2019.388.399.