Ruchome płaszczyzno-przestrzenie Marka Rothko

Słowa kluczowe: przestrzeń, czas, ruch, abstrakcja, Mark Rothko, płaszczyzna, malarstwo, światło, nicość

Abstrakt

Teza. Odbiór obrazów Marka Rothko jest zależny od interpretacji ruchomych płaszczyzno-przestrzeni.
Omówione koncepcje. Abstrakcyjne prace Marka Rothko omówiono w filozoficznym kontekście płaszczyzny i przestrzeni. W analizie posłużono się wybranymi elementami filozofii Gilles Deleuze’a i Martina Heideggera. Odwołano się również do obrazów figuratywnego, romantycznego malarza Caspara Davida Friedricha. W trakcie analizy zostały wykorzystane takie pojęcia jak: ruch, światło, nicość. Posłużyły one do ukazania innego rozumienia prac amerykańskiego malarza. Szczególnie istotne dla zaprezentowania innego ujęcia obrazów artysty było uwypuklenie ich filozoficznego wymiaru. Nawiązania do filozoficznie rozumianej warstwy G. Deleuzea oraz pojęcia bycia M. Heideggera pozwoliło na lepsze zrozumienie mechanizmów rządzących obrazem. Z kolei heideggerowskie pojęcie nicości zostało omówione w kontekście procesualności. Taka perspektywa łączy się z dekomponującym efektem działania ruchu, co ma wpływ na rozumienie problemu związanego z malarską płaszczyzną.
Wyniki i wnioski. Omówienie mechanizmów „działania” obrazów M. Rothko pozwoliło na zwerfikowanie tezy, według której reprezentacja malarska płaszczyzn jest zależna od przedstawienia ich ruchu.
Wartość poznawcza podejścia. Interdyscyplinarne podejście do abstrakcyjnego malarstwa M. Rothko daje nową możliwość jego rozumienia oraz otwiera pole do filozoficznego, spekulatywnego rozważenia elementów związanych z płaszczyzną i przestrzenią w malarstwie. Podjęto próbę poszerzenia rozumienia dzieł artysty nie tylko w oparciu o porównanie do innych malarzy, ale również skupiając się na mechanizmach związanych z kreacją wizualną.

Biogram autora

Albert Danielewicz, Polska Akademia Nauk, Instytut Sztuki, ul. Długa 26/28, 00-950 Warszawa

Absolwent Psychologii Uniwersytetu SWPS oraz student studium doktoranckiego w IS PAN. Zajmuje się malarstwem Malewicza i Mondriana w kontekście mistycznego naturalizmu. 

Bibliografia

Baal-Teshuva, J. (2005). Rothko Mark 1903-1970. Kolonia: Taschen.

Banasiak, B. (1997). Bez różnicy. W: G. Deleuze (red.), Różnica i powtórzenie

(ss. 5-20). Warszawa: KR.

Banasiak, B. (1998). Róż(ni(c)oś)ć. W: J. Derrida (red.), O gramatologii (ss. 5-15). Warszawa: KR.

Banasiak, B. (2002). De interpretation. Deleuze versus Derrida. Nowa Krytyka,13,

-118.

Breslin, J. E. B. (1993). Mark Rothko. Chicago: University of Chicago Press.

Deleuze, G. (1962). Nietzsche. Francja: Press Universitaires de France, Columbia Inverity Press.

Deleuze, G. (2016). Krytyka i klinika. Łódź: Wydawnictwo Officyna.

Deleuze, G., Guattari, F. (2015). Tysiąc plateau. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana.

Galenson, D. (2006). Old masters and young geniuses. New Jersey: Princeton University Press.

Kiepuszewski, Ł. (2008). O właściowościach powierzchni obrazów Marka Rothki. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznastwo i Konserwatorstwo z. 386, 135-148.

Kosoi, N. (2005). Nothingness Made Visible. Art Journal, 2, 20-31.

Lorenc, I. (2008). Czas przestrzeni pejzażu romantycznego Caspara Davida Friedricha. W: K. Wilkoszewska (red.), Czas przestrzeni (ss. 155-169). Kraków: Universitas.

Phillips, G., Crow, T. (2005). Seeing Rothko. Los Angeles: Getty.

Stocker, W. (2012). Where Heaven and Earth meet The Spiritual in the Art of Kandinsky, Rothko, Warhol, and Kiefer. New York: Rodopi.

Turowski, A. (1990). Wielka utopia awangardy. Artystyczne i społeczne utopie

w sztuce rosyjskiej 1910-1930.Warszawa: PWN.

Wejman, K. (2011). Pojęcie powtórzenia w filozofii Gillesa Deleuze’a oraz Jacques’a Derridy. Preteksty, 1, 77-89.

Woźniak, C. (2008). Okamgnienie. Doświadczenie źródłowe a granice filozofii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Opublikowane
2019-08-15
Jak cytować
[1]
Danielewicz, A. 2019. Ruchome płaszczyzno-przestrzenie Marka Rothko. Ogrody Nauk i Sztuk. 9, 9 (sie. 2019), 499-508. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2019.499.508.