Uczniowie kontra anachroniczny system oświaty

Szkolne protesty w kontekście dysfunkcjonalnych przejawów przemocy symbolicznej

Autor

  • Krystian Miś Instytut filozofii, Uniwersytet Rzeszowski, al. Tadeusza Rejtana 16C, 35-310 Rzeszów, Polska
  • Aleksandra Krawczyk Instytut filozofii, Uniwersytet Rzeszowski, al. Tadeusza Rejtana 16C, 35-310 Rzeszów, Polska

DOI:

https://doi.org/10.15503/onis2022.83.93

Słowa kluczowe:

przemoc symboliczna, instytucja szkolna, władza, przestrzeń szkolna, uczniowie

Abstrakt

Cel. Celem artykułu jest prezentacja refleksji dotyczącej wybranych elementów przemocy symbolicznej, funkcjonującej w przestrzeni szkolnej oraz niektórych strategii oporu społeczności uczniowskiej. Wybranym do analizy przykładem przemocy symbolicznej jest obecny w instytucjach oświaty determinizm aksjologiczny związany z intencjonalną
(i nieskuteczną) izolacją dyskursu szkolnego od rzeczywistych doświadczeń młodzieży szkolnej. Omawiane w tym wystąpieniu aspekty wspomnianego zjawiska skupione są wokół zagadnień związanych z (m.in.) seksualnością oraz kontrowersjami polityczno-społecznymi
i etycznymi w tym obszarze, zaś egzemplifikacją – analiza uczniowskich protestów.

Metody badawcze. Analiza materiałów bieżących (w tym materiałów ulotnych). Ramą teoretyczną dla tych analiz jest koncepcja przemocy symbolicznej Pierre'a Bourdieu (Bourdieu 2004, s. 45), dokonana przezeń oraz Jean-Claude’a Passerona (Bourdieu, Passeron, 206) krytyka systemu szkolnictwa oraz Michela Foucaulta (Foucault, 2009) koncepcja instytucji władzy (takich jak szpital, więzienie czy szkoła).

Wyniki i wnioski. Strategie przemocy instytucji szkolnych (reakcyjność zachowań, anachroniczne wzorce aksjologiczne, stygmatyzacja własnych przekonań) skutkują:

  • Zwiększeniem dysonansu poznawczego i aksjologicznego uczniów i pracowników szkolnych;
  • Osłabieniem efektywnej presji szkolnej, a co za tym idzie zmniejszeniem faktycznego oddziaływania szkolnej przemocy symbolicznej opartej o reakcyjne wzorce; co razem prowadzi do:
  • Nasilenia potrzeby działań kontestacyjnych (m.in poprzez udział w strajkach społecznych).

Anachronizm instytucji oświaty wpłynął na poszukiwania nowej, alternatywnej wspólnoty. Uczniowie organizowali alternatywne metody ekspresji i uczestnictwa. Na przykładzie uczestnictwa w Strajku Kobiet można zauważyć znaczącą polityzację języka uczniów oraz zwiększoną skłonność konfrontacji ze szkolnymi "tabu".

Słowa kluczowe: przemoc symboliczna, instytucja szkolna, władza; przestrzeń szkolna, uczniowie

Pobrania

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Biogramy autorów

Krystian Miś - Instytut filozofii, Uniwersytet Rzeszowski, al. Tadeusza Rejtana 16C, 35-310 Rzeszów, Polska

Krystian Miś -  student Uniwersytetu Rzeszowskiego na kierunku Komunikacja Międzykulturowa. Moje zainteresowania to antropologia kulturowa, gender studies i kulturowa organizacja grupy.

Aleksandra Krawczyk - Instytut filozofii, Uniwersytet Rzeszowski, al. Tadeusza Rejtana 16C, 35-310 Rzeszów, Polska

Aleksandra Krawczyk - studentka Uniwersytetu Rzeszowskiego na kierunku Komunikacja Międzykulturowa. Moje zainteresowania to psychologia reklamy, techniki reklamowe oraz współczesne zmiany społeczne. Hobbistycznie gram w koszykówkę.

Bibliografia

Bourdieu, P.; Passeron, J.C. (2006). Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bourdieu, P.; Passeron, J.C. (2004). Męska dominacja. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Ciastoch, M. (2021). Piontkowski o wyrzuceniu 17-latki ze szkoły za Strajk Kobiet:

"Za nieprzestrzeganie statutu są kary". Pobrane z: https://noizz.pl/spoleczenstwo/17-latka-wyrzucona-ze-szkoly-za-udzial-w-strajku-kobiet-piontkowski-popiera/2f4d1l3 (31.01.2022).

Foucault, M. (2009). Nadzorować i karać. Narodziny więziennictwa. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

Karpiński, J. (2021). Nauczyciel poparł Strajk Kobiet. Jest wniosek o wszczęcie wobec niego postępowania dyscyplinarnego. Pobrane z: https://glos.pl/nauczyciel-poparl-strajk-kobiet-jest-wniosek-o-wszczecie-wobec-niego-postepowania-dyscyplinarnego (16.01.2022).

Kasperska, A. (2020). Uczniowie z liceum w Lublinie walczą o błyskawicę. Dyrektorka zakazała znaku Strajku Kobiet. Pobrane z: https://www.dziennikwschodni.pl/lublin/uczniowie-z-liceum-w-lublinie-walcza-o-blyskawice-dyrektorka-zakazala-znaku-strajku-kobiet,n,1000277711.html (31.01.2022).

Kieda, J.; W. Gontarz, W.; Marczenko A., (2021), Instrukcja obsługi kartonu — analiza haseł strajkowych z manifestacji po wyroku TK. Pobrane

z: https://folklorstrajkukobiet.blogspot.com/2021/07/instrukcja-obsugi-kartonu-analiza-hase.html (19.01.2022)

Korolczuk, E. (2021). Bunt Młodych. Język Rewolucji, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa, s. 72. Pobrano z: https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2021/02/Jezyk-rewolucji_ostateczna.pdf (17.01.2022)

Kowalczyk, R. (2018). Komunikat w sprawie zakazu prowadzenia działalności politycznej

w szkołach i placówkach. Pobrane z: https://www.kuratorium.wroclaw.pl/komunikat-w-sprawie-prowadzenia-dzialalnosci-politycznej-w-szkolach-i-placowkach/ (31.01.2022).

Makarewicz, B. (2021). 17-latka usunięta z liceum za protesty kobiet. "Nasza szkoła jest katolicka". Pobrane z: https://wiadomosci.radiozet.pl/Polska/Bialystok.-17-latka-usunieta-z-liceum-za-protesty-kobiet.-Nasza-szkola-jest-katolicka (31.01.2022).

Młodzieżowy Strajk Klimatyczny (2019). O co walczymy?. Pobrane

z: https://www.msk.earth/postulaty (16.01.2022).

Nowak, L. (2020). Dyrektor lubelskiego liceum ostrzega uczniów przed udziałem w protestach. Możliwe nawet wyrzucenie ze szkoły. Pobrane z: Dyrektor lubelskiego liceum ostrzega uczniów przed udziałem w protestach. Możliwe nawet wyrzucenie ze szkoły (16.01.2022).

Pańtak, A. (2000). Uwarunkowania ukrytego programu szkoły. W A. Bogaja, S. Majewski (red.), Kieleckie Studia Pedagogiczne i Psychologiczne T. 13, 101-114. Pobrane z: https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne-r2000-t13/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne-r2000-t13-s101-114/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne-r2000-t13-s101-114.pdf (31.01.2022)

Piontek, D., Ossowski, S. (2017). Media społecznościowe w protestach politycznych. W D. Piontek, S. Ossowski(red), Komunikowanie społeczne w dobie nowych technologii, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej, Poznań 2017, s. 21-34.

Press Service (2020). Piekło kobiet. Medialna siła protestów. Pobrane

z: https://psmm.pl/informacje_prasowe/pieklo-kobiet-medialna-sila-protestow/ (31.01.2022).

Rosłon, S. (2021). Rekrutacja do liceów. Uczniowie omijają szkołę, której dyrektor zakazał używania symbolu Strajku Kobiet. Pobrane

z: https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114883,27376170,rekrutacja-do-liceow-uczniowie-omijaja-szkole-ktorej-dyrektor.html https://www.msk.earth/postulaty

Szkoła To Dziewczyna, Facebook, 2021. Pobrane

z: https://www.facebook.com/szkolatodziewczyna (31.01.2022).

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, LexLege, Pobrane z: https://lexlege.pl/prawo-oswiatowe/art-86/ (25.01.2022)

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy, Internetowy System Aktów Prawnych. Pobrane z: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20110210112 (25.01.2022)

Witczak, M. (2021). Wyrzucona ze szkoły za poglądy. Gdzie się podziało katolickie miłosierdzie? Pobrane z: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2117317,1,wyrzucona-ze-szkoly-za-poglady-gdzie-sie-podzialo-katolickie-milosierdzie.read (2.02.2022)

Ziętek, A. (2020). Ruchy protestu jako przykład asertywnej kultury obywatelskiej. Przypadek ogólnopolskiego strajku kobiet. W B. Michalak (red.), Anatheum. Polskie Studia Politologicnze 65, 156-172. Pobrane z: https://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/apsp/65/apsp6510.pdf (31.01.2022).

Pobrania

Opublikowane

2022-08-30

Jak cytować

[1]
Miś, K. i Krawczyk, A. 2022. Uczniowie kontra anachroniczny system oświaty: Szkolne protesty w kontekście dysfunkcjonalnych przejawów przemocy symbolicznej. Ogrody Nauk i Sztuk. 12, 12 (sie. 2022), 83–93. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2022.83.93.