Moda na kulturę – pomiędzy indywidualnością a powszechnością w kulturze współczesnej

  • Roksana Agnieszka Pilawska Instytut Nauk Pedagogicznych, Uniwersyetet Wrocławski
Słowa kluczowe: współczesna kultura popularna, tożsamość jednostki, styl życia

Abstrakt

Cel. Dokonując interpretacji wybranych zjawisk społeczno-kulturowych, w poniższym artykule starałam się wykazać, że współczesna kultura popularna rozumiana jako przestrzeń codzienności, staje się specyficzną płaszczyzną aktywności  pozwalającą na hybrydowe i spójne połączenie tego, co indywidualne z tym, co powszechne lub wręcz masowe. Moim celem – a zarazem najważniejszym pytaniem, wokół którego koncentrowałam swoje rozważania – było uchwycenie wzajemnych zależności pomiędzy „ekonomizacją” wybranych elementów kultury, a kształtowaniem świadomości odbiorców i tworzeniem nowych, społecznie uprawomocnionych schematów funkcjonowania jednostki w przestrzeni społeczno-kulturowej. 

Metoda. We wstępie artykułu przywołałam współczesne rozumienie kultury popularnej z perspektywy culturalstudies, jako przestrzeni konstruującej tożsamość jednostek. Następnie odwołując się do rozważań Zbyszko Melosika, próbowałam scharakteryzować efekty i konsekwencje znanych procesów madonaldyzacji i disneizacji we współczesnej kulturze. W ostatniej części artykułu, odnosząc się do koncepcji Carla Cederstroma i Andre Spicera, skonstruowałam własne pojęcie „Fit-Konsumentów”i odniosłam je do podstawowych założeń coachingu i psychologii pozytywnej.

Rezultaty. Przedstawione przeze mnie przykłady wybranych zjawisk kulturowych oraz przywołane koncepcje, wskazują na pewną zewnętrzną obligatoryjność i konieczność dokonywania wyborów przez współczesnych konsumentów – wyborów wynikających z kapitalizmu, który w założeniach miał zapewnić poczucie indywidualności i wolności poszczególnym członkom społeczeństwa.

Wnioski. Dokonując interpretacji i analizy wybranych zjawisk kulturowych, chciałam pokazać, że udzielenie odpowiedzi na pytanie – czy współcześnie  to człowiek kreuje kulturę czy kultura kształtuje człowieka – jest nie tylko niemożliwe, ale także niepotrzebne. Istotą działań badawczo-naukowych powinno być dążenie do tego, by osoby związane z tematyką kultury popularnej (pedagodzy, andragodzy, kulturoznawcy etc.) poprzez praktyczne działanie lub konstruowanie trafnych, teoretycznych pytań, wspomagali kreowanie umiejętności krytycznego interpretowania elementów kultury i nadawania znaczeń  u obecnych i przyszłych nadawco-odbiorców.

Słowa kluczowe: współczesna kultura popularna, tożsamość jednostki, styl życia

Bibliografia

Brightman R. (1995), Forget Culture: Replacement, Transcendence, Relexification [Zapomnij o kulturze: Zamiana, Transcendencja, Releksyfikacja] CulturalAnthropology4 (10). 509-546.

Bruner J. S. (2010), Kultura edukacji. Warszawa: Universitas.

Bryman A. (1999), The Disneyization of Society [Disneyizacjaspołeczeństwa], The Sociological Review 47 (1). 25-47.

Cedestrom A., Spicer A. (2016), Pętla dobrego samopoczucia. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

Fiske J. (2010), Zrozumieć kulturę popularną. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Giddens A. (2002), Nowoczesność i tożsamość: “Ja” i społeczeństwo w eopce późnej nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

Jakubowski W. (2001), Edukacja i kultura popularna. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Jakubowski W. (2014), Media i kultura popularna jako obszar studiów nad edukacją, Studia Edukacyjne (30). 91-108.

Jakubowski W. (2016), Pedagogika popkultury – prolegomena. W: W. Jakubowski (red.)Pedagogika kultury popularnej – teorie, metody i obszary badań(ss. 15-29).Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Lyotard J. F. (1997), Kondycja ponowoczesna: Raport o stanie wiedzy. Warszawa:Fundacja Aletheia.

Mathews G. (2005), Supermarket kultury. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

McLuhan M. (2001), Wybór tekstów. Poznań: Zysk i S-ka.

Mead M. (2000), Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

Melosik Z. (2016), Kultura popularna w globalnym świecie: ukryty program czy “anythinggoes”?. W: W. Jakubowski (red.)Pedagogika kultury popularnej – teorie, metody i obszary badań (ss. 29-49). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Ritzer G. (2009), Makdonaldyzacja społeczeństwa. Warszawa: Muza.

Seligmann M. (2005), Prawdziwe szczęście. Psychologia pozytywna a urzeczywistnianie naszych możliwości trwałego spełnienia. Poznań: Media Rodzina.

Sugier-Szerpega A. (2003), Mcdonaldyzacja życia i disneizacja w kulturze.W: R. Szwed (red.),Społeczeństwo wirtualne. Społeczeństwo informacyjne (ss. 111-126). Lublin: Wydawnictwo KUL.

Szarzyński S. (2007), Piąta woda po PuchatkuPolityka (2)(2587). 60-64.

Szwed R. (2003), Wprowadzenie. Mediatyzacja społeczeństw, W: R. Szwed (red.)Społeczeństwo wirtualne. Społeczeństwo informacyjne(ss. 7-23). Lublin: Wydawnictwo KUL.

Toffler A. (1986), Trzecia fala. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Opublikowane
2020-07-25
Jak cytować
[1]
Pilawska, R.A. 2020. Moda na kulturę – pomiędzy indywidualnością a powszechnością w kulturze współczesnej. Ogrody Nauk i Sztuk. 10, (lip. 2020), 23-35. DOI:https://doi.org/10.15503/onis2020.23.35.