Obraz siebie ofiar przemocy szkolnej. Analiza negacji w narracjach

  • Kalina Maria Kosacka Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ul. M. Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin
Słowa kluczowe: przemoc szkolna, obraz siebie, ofiary przemocy szkolnej, dręczenie szkolne, agresja szkolna, negacje, ekspresja językowa

Abstrakt

Cel badań. Celem badań było przedstawienie obrazu własnej osoby jaki ujawnia się w narracjach młodych osób, które doświadczają przemocy szkolnej.

Metodologia. Przeanalizowano wypowiedzi 33 osób zamieszczone na forach internetowych, opisujące przeżycia związane z doświadczaną przemocą szkolną. Narracje 13 osób dotyczyły aktualnych przeżyć, pozostałe 20 opisywało przeszłe doświadczenia ofiar. Wypowiedzi przeanalizowano pod kątem występujących w nich negacji. Pod uwagę wzięto liczbę negacji, ich rodzaj, funkcje oraz treść. Łącznie przeanalizowano 185 negacji. Na podstawie ich treści zrekonstruowano obraz siebie ofiar przemocy szkolnej.

Wyniki badań. Osoby doświadczające przemocy szkolnej charakteryzują się zaniżonym poczuciem własnej wartości. Postrzegają siebie jako osoby bezradne i bezwartościowe, niepotrafiące poradzić sobie z trudnymi sytuacjami. Dostrzegają w sobie jedynie negatywne cechy, uważają się za gorszych od innych. Pomimo przekonania o swojej niewinności, poszukują w sobie cech, które przyczyniły się do tego, że stały się ofiarami. Osoby te postrzegają swoją sytuację jako niepodlegającą zmianie. Odczuwają silne negatywne emocje takie jak lęk, wstyd, smutek i żal. Osoby, które przemocy doświadczały w przeszłości, dostrzegają jej długofalowe negatywne skutki i wpływ na aktualne funkcjonowanie.

Wnioski. W narracjach osób doświadczających agresji ze strony kolegów szkolnych odzwierciedla się obraz siebie charakterystyczny dla ofiar przemocy, zwłaszcza niskie poczucie własnej wartości i negatywne myśli dotyczące własnej osoby, poczucie braku kontroli nad swoim życiem, brak wiary w możliwość zmiany sytuacji, poczucie wyobcowania, doświadczanie lęku i wstydu oraz problemy z komunikowaniem własnych potrzeb. Przekaz w formie narracji stanowi rzetelne źródło informacji na temat psychiki ofiar przemocy, do których dotarcie w inny sposób byłoby wyjątkowo trudne.

Biogram autora

Kalina Maria Kosacka, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ul. M. Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin

asystentka i wykładowczyni

Bibliografia

Beck A. T., Thinking and depression: I. Idiosyncratic content and cognitive distortions. „Archives of general psychiatry” 1963, t. 9, nr 4, s. 324-333.

Dryll E., Homo narrans – wprowadzenie, [w:] Dryll E., Cierpka A., Narracja. Koncepcje i badania psychologiczne. Warszawa 2004, s. 7-20.

Fenik K., Psychologiczne aspekty bullyingu: perspektywa sprawcy, ofiary i świadka, 2013, http://bezpiecznaszkola.men.gov.pl/wp-content/uploads/2015/09/k_fenik_psycholg_aspekty_bullyingu.pdf, 30.12.2016.

Gawda B., Negacje w narracjach o miłości osób antyspołecznych, [w:] Straś-Romanowska M. , Bartosz B., Żurko M. (red.), Psychologia małych i wielkich narracji, Warszawa 2010, s. 245-255.

Gawda B., Syntax of Emotional Narratives of Persons Diagnosed with Antisocial Personality. „Journal of Psycholinguistic Research” 2010, t. 39, nr 4, s. 273-283.

Gmitrowicz A., Lewandowska A., Czynniki ryzyka i konsekwencje doświadczania przemocy fizycznej wśród młodzieży, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” 2008., t. 8, nr 4, s. 192–203;

James R. K., Gilliland B. E., Crisis intervention strategies, Belmont 2013.

Kołodziejczyk J., Agresja i przemoc w szkole. Konstruowanie programu przeciwdziałania agresji i przemocy w szkole, Kraków 2004.

Komendant-Brodowska A., Giza-Poleszczuk A., Baczko-Dombi A., Przemoc w szkole. Raport z badań, lipiec 2011, http://www.szkolabezprzemocy.pl/pliki/332-sbp1-ofiary-ost-wersjadoc.pdf, 29.12.2016.

Komendant-Brodowska A., Agresja i przemoc szkolna. Raport o stanie badań, Warszawa 2014.

Krahe B., Agresja, Gdańsk 2005.

Maciuszek J., Negacja w języku i komunikacji. O przetwarzaniu negacji w kontekście opisu cech ludzi, Kraków 2006.

Piekarska A., Mobbing - groźna bomba w szkole, „Psychologia w Szkole” 2008, t. 3, s. 69–81.

Rogers C. R., Terapia nastawiona na klienta: grupy spotkaniowe, Wrocław 1991.

Salmivalli C., Bullying and the peer group: A review, „Aggression and Violent Behavior” 2010, t. 15, nr 2, s. 112–120.

Surzykiewicz J., Agresja i przemoc w szkole: uwarunkowania socjoekologiczne. Warszawa 2000.

Trzebiński J., Narracyjne konstruowanie rzeczywistości, [w:] Trzebiński J. (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata, Gdańsk 2002, s. 17-42.

Walrave M., Heirman W., Skutki cyberbullyingu - oskarżenie czy obrona technologii, „Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” 2009, t. 8, nr 1, s. 27–46;

Opublikowane
2017-07-16
Jak cytować
[1]
Kosacka, K. 2017. Obraz siebie ofiar przemocy szkolnej. Analiza negacji w narracjach. Ogrody Nauk i Sztuk. 7, 7 (lip. 2017), 64-76.