Mity na temat gwałtu na mężczyznach a normatywna męskość
DOI:
https://doi.org/10.15503/onis2025.13Słowa kluczowe:
gwałt na mężczyznach, mity gwałtu, normatywna męskość, role płciowe, postrzeganie ofiar, przemoc seksualnaAbstrakt
Cel. Celem badania było zweryfikowanie związku pomiędzy przekonaniami
o normatywnej męskości a poziomem akceptacji mitów na temat gwałtu na mężczyznach,
a także określenie różnic w postrzeganiu tych zjawisk w zależności od płci i orientacji psychoseksualnej badanych osób.
Metody. W badaniu wykorzystano Kwestionariusz Norm Męskości w skróconej wersji - KNM (Male Role Norms Inventory-Short Form [MRNI-SF]); oraz Skalę Akceptacji Mitów o Gwałcie na Mężczyznach (Male Rape Myth Acceptance Scale [MRMAS]); W obu przypadkach zastosowano tłumaczenie własne.
Wyniki. Analiza wykazała, że silniejsze przekonania o normatywnej męskości były istotnie związane z wyższym poziomem akceptacji mitów o gwałcie. Dodatkowo wynik analizy wykazał istotną różnicę między grupami. Kobiety i osoby nieheteroseksualne charakteryzowały się niższym poziomem akceptacji mitów niż mężczyźni i osoby heteroseksualne.
Wnioski. Wyniki wskazują, że normatywna męskość odgrywa kluczową rolę
w kształtowaniu społecznych postaw wobec męskich ofiar gwałtu. Silniejsze przekonania
o tradycyjnych rolach płciowych wiążą się z większą akceptacją mitów na temat gwałtu
i mniejszym współczuciem wobec ofiar. Uzyskane wyniki podkreślają potrzebę dalszych badań nad społecznymi uwarunkowaniami postrzegania przemocy seksualnej wobec mężczyzn.
Słowa kluczowe: gwałt na mężczyznach, mity gwałtu, normatywna męskość, role płciowe, postrzeganie ofiar, przemoc seksualna
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Bibliografia
Addis, M. E., & Mahalik, J. R. (2003). Men, masculinity, and the contexts of help seeking. American Psychologist, 58(1), 5–14. https://doi.org/10.1037/0003-066X.58.1.5
Anderson, I., & Swainson, V. (2001). Perceived motivation for rape: Gender differences in beliefs about male and female rape. Psychology of Women Quarterly, 25(3), 240–252.
Andrysiak, A. (2023). Teoria świata sprawiedliwego a obwinianie ofiar zgwałcenia w kontekście mitów na temat gwałtu i seksizmu ambiwalentnego [Praca magisterska, Uniwersytet Jagielloński]. Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Banyard, V. L., Moynihan, M. M., & Plante, E. G. (2007). Sexual violence prevention through bystander education: An experimental evaluation. Journal of Community Psychology, 35(4), 463–481. https://doi.org/10.1002/jcop.20159
Bhuptani, P. H., & Messman, T. L. (2023). Role of blame and rape-related shame in distress among rape victims. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 15(4), 557–566. https://doi.org/10.1037/tra0001132
Brownmiller, S. (1975). Against our will: Men, women and rape. Fawcett.
Bundgaard, K., & Brøgger, M. N. (2018). Who is the back translator? An integrative literature review of back translator descriptions in cross-cultural adaptation of research instruments. Perspectives, 27(6), 833–845. https://doi.org/10.1080/0907676X.2018.1544649
Burt, M. R. (1980). Cultural myths and supports for rape. Journal of Personality and Social Psychology, 38(2), 217–230. https://doi.org/10.1037/0022-3514.38.2.217
Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS). (2010a). Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie w Polsce wobec kobiet i wobec mężczyzn. Część I – raport z badań ogólnopolskich. CBOS.
Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS). (2010b). Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie w Polsce wobec kobiet i wobec mężczyzn. Część II – raport z badania profesjonalistów. CBOS.
Chapleau, K. M., Oswald, D. L., & Russell, B. L. (2008). Male rape myths: The role of gender, violence, and sexism. Journal of Interpersonal Violence, 23(5), 600–615. https://doi.org/10.1177/088626050731352
Cohen, C. (2014). Male rape is a feminist issue: Feminism, governmentality and male rape. Palgrave Macmillan doi: 10.1057/9781137035103
Connell, R. W. (1995). Masculinities. University of California Press.
Czerniak, A. (2014). Psychospołeczne paradoksy przemocy. Państwo i Społeczeństwo, (2), 49–64.
Davies, M., Gilston, J., & Rogers, P. (2012). Examining the relationship between male rape myth acceptance, female rape myth acceptance, victim blame, homophobia, gender roles, and ambivalent sexism. Journal of Interpersonal Violence, 27(14), 2807–2823. https://doi.org/10.1177/0886260512438281
Dawtry, R. J., Cozzolino, P. J., & Callan, M. J. (2019). I blame therefore it was: Rape myth acceptance, victim blaming, and memory reconstruction. Personality and Social Psychology Bulletin, 45(8), 1269–1282. https://doi.org/10.1177/0146167218818475
DeLisle, A., Walsh, H. C., Holtz, P. M., Callahan, J., & Neumann, C. S. (2019). Rape myth acceptance, male gender role norms, attitudes towards women, and psychopathic traits in a military sample. Personality and Individual Differences, 144, 125–131. https://doi.org/10.1016/j.paid.2019.03.005
Dobash, R. P., Dobash, R. E., Wilson, M., & Daly, M. (1992). The myth of sexual symmetry in marital violence. Social Problems, 39(1), 71–91. https://doi.org/10.1525/sp.1992.39.1.03x0064l
Droogendyk, L., & Wright, S. C. (2014). Perceptions of interpersonal versus intergroup violence: The case of sexual assault. PLoS One, 9(11), e112365. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0112365
Flynn, C. P. (1990). Relationship violence by women: Issues and implications. Family Relations, 39, 194–198. https://doi.org/10.2307/585723
Freyd, J. J. (1997). Violations of power, adaptive blindness, and betrayal trauma theory. Feminism & Psychology, 7(1), 22–32. https://doi.org/10.1177/0959353597071004
Gavey, N. (2018). Just sex? The cultural scaffolding of rape. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429443220
Główny Urząd Statystyczny. (2022). Przestępczość w Polsce w 2021 roku. Warszawa: GUS.
Groth, A. N., & Burgess, A. W. (1978). Sexual trauma in the life histories of rapists. W: R. A. Prentky & V. L. Quinsey (red.), Human sexual aggression. New York Academy of Sciences
Herek, G. M. (2000). The psychology of sexual prejudice. Current Directions in Psychological Science, 9(1), 19–22. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00051
Hine, B. A., Murphy, A. D., & Churchyard, J. S. (2021). Development and validation of the male rape myth acceptance scale (MRMAS). Heliyon, 7(6). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e07421.
Javaid, A. (2015). Male rape myths: Understanding and explaining social attitudes surrounding male rape. Masculinities and Social Change, 4(3), 270–294. https://doi.org/10.17583/mcs.2015.1579
Koss, M. P., Gidycz, C. A., & Wisniewski, N. (1987). The scope of rape: Incidence and prevalence of sexual aggression and victimization in a national sample of higher education students. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 55(2), 162–170. https://doi.org/10.1037/0022-006X.55.2.162
Levant, R. F. (1996). The new psychology of men. Professional Psychology: Research and Practice, 27(3), 259. https://doi.org/10.1037/0735-7028.27.3.259
Levant, R. F. (2011). Research in the psychology of men and masculinity using the Gender Role Strain Paradigm. American Psychologist, 66(8), 765–776. https://doi.org/10.1037/a0025034
Levant, R. F., Hall, R. J., & Rankin, T. J. (2013). Male Role Norms Inventory–Short Form (MRNI-SF): Development, confirmatory factor analytic investigation of structure, and measurement invariance across gender. Journal of Counseling Psychology, 60(2), 228–238. https://doi.org/10.1037/a0031545
Levant, R. F., Hirsch, L. S., Celentano, E., & Cozza, T. M. (1992). The male role: An investigation of contemporary norms. Journal of Mental Health Counseling, 14(3), 325–337.
Levant, R. F., & Kopecky, G. (1995). Masculinity reconstructed: Changing the rules of manhood—at work, in relationships, and in family life. Dutton.
Levant, R. F., & Rankin, T. J. (2014). The influence of masculinity ideology on men’s psychological help seeking: A review. Journal of Men’s Studies, 22(3), 222–241
Levant, R. F., & Richmond, K. (2007). A review of research on masculinity ideologies using the Male Role Norms Inventory. Psychology of Men & Masculinity, 8(2), 130–146. https://doi.org/10.3149/jms.1502.130
Levant, R. F., Smalley, K. B., Aupont, M., House, A. T., Richmond, K., & Noronha, D. (2007). Initial validation of the Male Role Norms Inventory–Short Form (MRNI-SF). Journal of Men’s Studies, 15(1), 83–94. https://doi.org/10.3149/jms.1501.83
Lerner, M., & Simmons, C. H. (1966). Observer’s Reaction to the „Innocent Victim”: Compassion or Rejection? Journal of Personality and Social Psychology, 4(2), 203–210. https://doi.org/10.1037/h0023562
Łyś, A. E., Studzińska, A., & Bargiel-Matusiewicz, K. (2021). Beliefs on sexual violence in the context of system justification theory: The role of hostile sexism and beliefs in biological origins of gender differences. Social Justice Research, 34(3), 235–254. https://doi.org/10.1007/s11211-021-00373-0
Mahalik, J. R., Burns, S. M., & Syzdek, M. (2007). Masculinity and perceived normative health behaviors as predictors of men's health behaviors. Social Science & Medicine, 64(11), 2201–2209. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2007.02.035
Paulhus, D. L., & Vazire, S. (2007). The self-report method. W: R. W. Robins, R. C. Fraley, & R. F. Krueger (Red.), Handbook of research methods in personality psychology. Guilford Press.
Pinczer, M. (2020). „Nie upuść mydła”: rola komizmu w dyskursie poświęconym przemocy seksualnej wobec mężczyzn. Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Społeczne, 28(1), 101–118.
Podemska, A. (2015). Mężczyzna jako ofiara przestępstwa zgwałcenia. Studium z zakresu socjologii prawa. Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Społeczne, 10(1), 93–118.
Reed, R. A., Pamlanye, J. T., Truex, H. R., Murphy-Neilson, M. C., Kunaniec, K. P., Newins, A. R., & Wilson, L. C. (2020). Higher rates of unacknowledged rape among men: The role of rape myth acceptance. Psychology of Men & Masculinities, 21(1), 162–167. https://doi.org/10.1037/men0000230
SEXEDPL i Uber Polska. (2025). Przemoc wobec mężczyzn. Raport badawczy. Warszawa: SEXEDPL.
Shaver, K. G. (1970). Defensive attribution: Effects of severity and relevance on the responsibility assigned for an accident. Journal of Personality and Social Psychology, 14(2), 101. https://doi.org/10.1037/h0028777
Sivakumaran, S. (2007). Sexual violence against men in armed conflict. European Journal of International Law, 18(2), 253–276. https://doi.org/10.1093/ejil/chm013
Sleath, E., & Bull, R. (2010). Male rape victim and perpetrator blaming. Journal of Interpersonal Violence, 25(6), 969–988. https://doi.org/10.1177/0886260509340534
Sriwattanakomen, N. (2017). Who’s laughing now? The effects of sexist and rape humor. Psi Chi Journal of Psychological Research, 22(2), 85–97. https://doi.org/10.24839/2325-7342.JN22.2.85
Straus, M. A., Gelles, R. J., & Steinmetz, S. K. (1980). Behind closed doors: Violence in the American family. Anchor Press. https://doi.org/10.4324/9781351298681
Struckman-Johnson, C., & Struckman-Johnson, D. (1992). Acceptance of male rape myths among college men and women. Sex Roles, 27(3), 85–100. https://doi.org/10.1007/BF00290011
Weare, S. (2018). From coercion to physical force: Aggression and the definition of male rape in England and Wales. British Journal of Criminology, 58(2), 297–315. https://doi.org/10.1007/s10508-018-1232-5
Wilson, L. C., Farley, A., & Horton, S. F. (2022). The impact of victim blaming and locus of control on mental health outcomes among female sexual assault survivors. Violence Against Women, 28(15-16), 3785–3800. https://doi.org/10.1177/10778012221088304
World Health Organization. (2002). World report on violence and health. World Health Organization.
World Health Organization. (2021). Violence against women prevalence estimates. https://www.who.int
Woźniakowska-Fajst, D. (2020). Obwinianie ofiary – poznać zjawisko, zrozumieć mechanizm. W: Zmierzyć i zrozumieć przestępczość. Tom jubileuszowy ofiarowany Profesor Beacie Gruszczyńskiej (ss. 196–208). Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323543077
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Laura Stróżyńska, Angelika Frontczak, Gabriela Kocek, Jessica Moś
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
