Procesualność a materia sztuki. Różne drogi kreacji i funkcjonowania utworu sztuk wizualnych: od tradycyjnej do antysztuki i działań artystycznych

  • Anna Kowalik Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Słowa kluczowe: sztuka wizualna, materia sztuki, sztuka w procesie, sztuka współczesna, synteza sztuk.

Abstrakt

Cel badań: Celem pracy jest analiza kreacji i funkcjonowania sztuki, która jest w bezustannym procesie, co wynika między innymi z jej natury. Zarówno poprzez proces, jak i materię, może być odbierana wzrokowo, ale także za pomocą innych zmysłów. W artykule dokonano interpretacji na podstawie wybranych dzieł polskich i zagranicznych artystów.

Metodologia: Dysonans pomiędzy sztuką współczesną a dziełami sztuki dawnej leży między innymi w różnorodności zastosowanych technik i sposobów przekazywania wiadomości. Sztuka to obszar wolności artysty, który manifestuje się dowolnym wyborem środków wyrazu: Teresa Murak celebruje misterium życia, posługując się tworzywami pochodzenia naturalnego, każdy użyty przez Annę Goebel materiał opowiada własną, niepowtarzalną historię i jest traktowany jako medium do stworzenia własnej rzeczywistości, natomiast dla Yvesa Kleina malarstwo jest popiołem sztuki, gdyż najważniejsze są doświadczenie i sam proces tworzenia, wszystko bowiem, do czego sztuka się odnosi, każdy proces twórczy i proces odbioru dokonują się w jakimś kontekście.

Wyniki: Dziś dziełem sztuki określa się każdy przejaw działalności artystycznej, począwszy od obrazu w pojęciu tradycyjnym, aż do sztuki „akcji”, eksperymentalnych odcisków ciała ludzkiego, przedmiotów, roślin, sztuki efemerycznej, instalacji i form przestrzennych, takich jak environments. Sztuka w procesie wyraża nie tyle czasowy charakter powstawania dzieła, ile zasadniczą dla jego istnienia konieczność znajdowania się w stanie permanentnego wykonywania przez autora.

Wnioski: W sztuce współczesnej następuje przewartościowanie etapów wpływających na tworzenie działa. Przywołane w tekście przykłady ukazują odmienne podejście do sztuki w procesie oraz do formy i sposobu użycia medium. Dowodzą braku rozbieżności pomiędzy istotą i egzystencją człowieka, a materią, która przybiera formę osobowości jednostki.

Biogram autora

Anna Kowalik, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Anna Kowalik jest asystentem prof. dr hab. Iwony Szmelter w Międzykatedralnej Pracowni NOVUM Ochrony i Konserwacji Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuki Pięknych w Warszawie. Podczas studiów na tej samej uczelni miała możliwość studiować w Katedrze Konserwację i Restauracje Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej, jednakże jej dyplom opierał się na problematyce ochrony transdyscyplinarnej sztuce współczesnej. Na piątym roku studiów miała możliwość wyjazdu na rok na Uniwersytet Turyński, gdzie studiowała konserwację i restauracje sztuki współczesnej pod kierunkiem prof. Antonio Rava. Badania Anny Kowalik przede wszystkim koncentrują się na problematyce prewencji i konserwacji obiektów sztuki współczesnej z elementami organicznymi jak rośliny i zwierzęta. Obecnie Anna Kowalik jest również specjalistą ds profilaktyki konserwatorskiej w Narodowej Galerii Sztuki ZACHĘTA w Warszawie oraz założycielem i redaktorem naczelnym międzynarodowego czasopisma naukowego ICAR - International Journal of Young Conservators and Restorers of Works of Art

Bibliografia

Bator, A. P. (2005). Intencjonalność sztuki. Relacje między fenomenologicznym a tomistycznym ujęciem problemu. Dyskurs (ss. 80-96). Pobrane z: https://www.asp.wroc.pl/dyskurs/Dyskurs2/Andrzej_P_%20Bator.pdf.
Białkowski, Ł. (2011). Sztuka w procesie jako typ dzieła otwartego. Pobrane z: http://estetykaikrytyka.pl/art/11/08_sztuka_w_procesie.pdf.
Białostocki, J. (1972). O funkcjach sztuki i jej historyków. W: Funkcja dzieła sztuki : materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Szczecin, listopad 1970 (ss. 9-15). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Bierdiajew, M. (2010). Picasso. Pobrane z: http://publica.pl/teksty/picasso-3270.html.
Boorstin, D. J. (2002). Twórcy. Geniusze wyobraźni w dziejach świata. Warszawa: Książka i Wiedza.
Chmielecki, K. (2010). Medium, obraz i ciało. Procesy dematerializacji w pracach wideo Billa Violi. W: M. Ostrowicki, Materia sztuki (ss. 83-96). Kraków: Universitas.
Cichocki, S. (2012). Prace ziemne. Teresa Murak i uduchowienie szlamu. W: Do kogo idziesz (ss. 3-7). Lublin: Galeria Labirynt.
Dziamski G. (2012). Dokumentowanie sztuki jako nowa praktyka artystyczna. Pobrane z: http://docplayer.pl: http://docplayer.pl/16601486-Dokumentowanie-sztuki-jako-nowa-praktyka-artystyczna.html.
Eco, U. (2008). Dzieło otwarte. Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych. Warszawa: W.A.B.
Głutkowska, A. (2010). Forma kontra banalność - Baudrillardowskie rozważania na temat statusu sztuki współczesnej. W: Materia sztuki (ss. 323-332). Kraków: Universitas.
Jasiński, B. (1986). Istnieć znaczy tworzyć. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza.
Jasiński, B. (2008). Estetyka po estetyce. Prolegomena do ontologii procesu twórczego. Warszawa: Ethos.
Jasiński, B. (2010). Twórczość a przedmiot sztuki. Pobrane z: https://www.asp.wroc.pl/dyskurs/Dyskurs9/Boguslaw_Jasinski.pdf.
Jaszowska, L. (2014). Materialność dzieła sztuki a jego przetrwanie. Pobrane z: http://galeria-arsenal.pl/images/upload/wystawy/2014/1_materialnosc_i_wartosc_dziela_sztuki/L._Jaszowska_-_MaterialnoAA_finalna.pdf.
Kostołowski, A. (1998). Intymność utajniona. W: Teresa (ss. 5-13). Bielsko-Biała: Galeria Bielska BWA.
Krawczyk, M. (2011). Czego brakuje sztuce współczesnej? Kuspit i Baudrillard. W: Estetyka i Krytyka, 2(21), 89-100.
Krąpiec, M. A. (1959). Realizm ludzkiego poznania. Poznań: Pallottinum.
Krupiński, J. (2001). Obraz-odbicie a obraz-uobecnienie. Pobrane z: https://krupinski.asp.krakow.pl/index.php?page=docs/obraz-odbicie_a_obraz-uobecnienie.htm&type=teksty.
Krupiński, J. (2006). Obraz a malowidło. Rembrandt contra Ingarden. Pobrane z: https://krupinski.asp.krakow.pl/index.php?page=docs/obraz_a_malowidlo.__rembrandt_contra_ingarden.htm&type=teksty.
Krupiński, J. (2011). Akt twórczy jako objawienie? Van Gogh contra Jaspers. W: C. Piecuch, Karl Jaspers: Myślenie zaangażowane (ss. 81-120). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Krupiński, J. (2013). Materia obrazu. Pobrane z: https://krupinski.asp.krakow.pl/index.php?page=docs/materia_obrazu.htm&type=teksty.
Leszczyńska, M. A. (2010). Ciało jako materia sztuki. W: Materia sztuki (ss. 73-82). Kraków: Universias.
Makota, J. (2010). Materia dzieł przestrzennych i czasowych. w: Materia Sztuki (ss. 29-38). Kraków: Universitas.
Mieczysław A, K. (1995). Realizm ludzkiego poznania. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski.
Mróz, P. (2011). Kilka uwag o filozofii sztuki Karla Jaspera. W: Karl Jaspers: Myślenie zaangażowane (ss. 121-132). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Murak, T. (1998). Teresa Murak. Bielsko-Biała: Galeria Bielska BWA.
Ossowska-Struszczyk, J. (2006). Zażyłość z naturą: Anna Goebel, Piotr C. Kowalski, Anna Kutera, Edward Łazikowski, Aleksandra Mańczak, Mirosław Maszlanko, Teresa Murak. Łódź: Miejska Galeria Sztuki.
Stępień, A. (1963). O sposobie istnienia dzieła sztuki. Zeszyty naukowe KUL, 55-63.
Strzałkowska, M. (2010). Ethosoficzne przesłanki estetyki Bogusława Jasińskiego. Sztuka i Dokumentacja, 26-31. Pobrane z: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.2ca576c5-cc31-3bce-90dc-dbd6cc59862e/c/sid_vol_03_strzalkowska.pdf.
Szczerski, A. (2004). Jak wytłumaczyć obrazy...? Seminarium Metodologicznego Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Nieborów, 89-95. Nieborów: Stowarzyszenie Historyków Sztuki.
Wojtowicz, E. (2013). Re-praktyki sztuki performance – dokumentacja, remediacja, dystrybucja sieciowa. Pobrane z: http://www.journal.doc.art.pl/pdf9/ewa_wojtowicz_repraktyki_sztuki_performance.pdf.
Zdrenka, M. (2012). Sztuka w błękitnej tonacji. Pobrane z: http://www.graffus.com/artykuly/w-graffusie/sztuka-w-blekitnej-tonacji/strona/2.
Opublikowane
2017-07-16
Jak cytować
[1]
Kowalik, A. 2017. Procesualność a materia sztuki. Różne drogi kreacji i funkcjonowania utworu sztuk wizualnych: od tradycyjnej do antysztuki i działań artystycznych. Ogrody Nauk i Sztuk. 7, 7 (lip. 2017), 416-425.