Zabytkowe wyposażenie dawnej cerkwi w Odrzechowej, w świetle badań konserwatorskich

  • Łukasz Wojtowicz Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Krakowskie Przedmieście, 500-068 Warszawa
Słowa kluczowe: Odrzechowa, badania, ikonostas, ołtarz, cerkiew, konserwacja, dziedzictwo

Abstrakt

Cel badań. Celem badań zabytkowego wyposażenia (odnalezionego w 2015 roku na strychu świątyni) dawnej cerkwi p. w Narodzin Św. Jana Chrzciciela (1812r.), było ustalenie proweniencji, datowania a także techniki i technologii poszczególnych obiektów. Badania zostały zrealizowane w ramach „Projektu konserwatorskiego dla zabytkowego wyposażenia dawnej cerkwi  w Odrzechowej” sfinansowanego w ramach stypendium ministra MKiDN

Metoda badań. Przeprowadzono badania fizyko-chemiczne próbek pobranych z wybranych obiektów zabytkowych w celu ustalenia budowy technologicznej a także identyfikacji pigmentów oraz spoiw. Wykonano dokładne pomiary oraz inwentaryzację zbioru. Ważną częścią badań była analiza stylistyczno – porównawcza najcenniejszych obiektów a także kwerenda archiwalna.

Wyniki badań. Dzięki przeprowadzonym badaniom udało się ustalić datowanie dwóch najcenniejszych obiektów: ołtarza bocznego z XVIII wieku oraz drewnianego krzyża procesyjnego z przełomu XVIII/XIX wieku. Ponadto odtworzono wygląd dwóch istotnych elementów wyposażenia: ikonostasu z końca XIX wieku oraz Cyborium. Stworzono bogatą dokumentację zbioru zawierającą podsumowanie badań fizyko-chemicznych, opis, stan zachowania a także proponowany program konserwatorski.

Wnioski. Na podstawie zgromadzonych informacji oraz przeprowadzonej analizy poszczególnych elementów wyposażenia udało się wyselekcjonować te najcenniejsze i objąć je ochroną (wpis do rejestru zabytków). Ponadto na podstawie dokumentacji, przygotowano projekt re-aranżacji wnętrza świątyni w celu przywrócenia jej wartości historycznych.

Biogram autora

Łukasz Wojtowicz, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Krakowskie Przedmieście, 500-068 Warszawa

Asystent w pracowni Konserwacji i Restauracji Malarstwa na Podłożach Ruchomych prowadzonej przez prof. dr hab. Joannę Czernichowską. Główne zainteresowania naukowe to konserwacja i restauracja malarstwa, historia ochrony dziedzictwa grup etnograficznych na terenie pół-wsch. Polski. Pełni rolę opiekuna Koła Rzemiosła i Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kultury na WKiRDS ASP w Warszawie. W 2015 roku został wyróżniony w Ogólnopolskim Konkursie Kół Naukowych Struna za projekt “Tajemnice Odrzechowej”

Bibliografia

[1]. Czajkowski, J. (1998). Ikona karpacka. Sanok: MBL w Sanoku.
[2]. Giemza, J. (2017). Cerkwie i ikony Łemkowszczyzny. Rzeszów: Libra PL.
[3]. Jeżewska, E. (2017). Opracowanie budowy technologicznej w zakresie stratygrafii warstw malarskich i identyfikacji pigmentów z elementów baldachimu z prezbiterium dawnej cerkwi p.w. Narodzin Św. Jana Chrzciciela w Odrzechowej. Warszawa: Mat.arch. WUOZ w Przemyślu.
[4]. Jeżewska, E. (2016a.). Opracowanie budowy technologicznej w zakresie stratygrafii warstw malarskich, identyfikacji pigmentów z gruntów i powłok malarskich oraz analiza metali z Krzyża Procesyjnego pochodzącego z cerkwi w Odrzechowej. Warszawa: Mat.arch. WUOZ w Przemyślu.
[5]. Jeżewska, E. (2016b.). Opracowanie budowy technologicznej w zakresie stratygrafii warstw malarskich i identyfikacji pigmentów z ikonostasu z dawnej cerkwi p.w. Narodzin Św. Jana Chrzciciela w Odrzechowej. Warszawa: Mat.arch. WUOZ w Przemyślu.
[6]. Motyka, G. (2011). Od rzezi Wołyńskiej do Akcji "Wisła", konflikt polsko-ukraiński 1943-1947. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
[7]. Nowak, D. (2013). Odrzechowa – zarys dziejów. Biecz: Krośnieńska Oficyna Wydawnicza.
[8]. Rudenko, O. (2007). Czy Chrystusowi wolno być Hucułem. O początkach ruskiej sztuki religijno-narodowej na przykładzie twórczości Juliana Pankiewicza. Biuletyn Historii Sztuki, 1(2), 50-72.
[9]. Rudniewski, P. (1995). Pigmenty i ich identyfikacja, Warszawa: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie.
[10]. Skarżyńska, M. (2014) Ikona Narodzin Św Jana Chrzciciela. Dokumentacja Prac Konserwatorskich i Restauratorskich, Ikona „Narodziny św. Jana Chrzciciela” z 1892 roku, autorstwa Juliana (Juliusza) Pankewycza z Kościoła parafialnego p.w. Św. Jana Chrzciciela w Odrzechowej. Sanok: Mat.arch. WUOZ w Przemyślu.
[11]. Wojtowicz, Ł. (2016). Tajemnice Odrzechowej - interdyscyplinarny projekt edukacyjny jako podstawa dla działań konserwatorskich ratujących zabytkowe wyposażenie dawnej cerkwi w Odrzechowej. Ogrody Nauk i Sztuk 6, 304-309.
[12]. Wojtowicz, Ł. (2017). Dokumentacja Prac Konserwatorskich i Restauratorskich, Feretron z przedstawieniami Matki Boskiej Nieustającej Opieki oraz Świętego Mikołaja, dat. 1900 r z kościoła p.w. Św. Jana Chrzciciela w Odrzechowej. Warszawa, Mat.arch. WUOZ w Przemyślu.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Wojtowicz, Łukasz 2018. Zabytkowe wyposażenie dawnej cerkwi w Odrzechowej, w świetle badań konserwatorskich. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 591-600.