Czy neurotycy boją się skakać? Osobowościowe predyktory uprawiania sportu

  • Jacek Skorupski-Cymbaluk Uniwersytet Wrocławski, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii Społecznej, ul Dawida 1/3, 50-527 Wrocław
Słowa kluczowe: Sport, Psychologia osobowości, osobowość, Costa, McCrae, big five, Eysenck, PEN, Grey

Abstrakt

Teza. Celem artykułu jest zebranie i omówienie wiedzy z zakresu psychologii osobowości w sporcie oraz propozycja nowego wykorzystania dotychczasowych osiągnięć nauki w praktycznym treningu sportowym. Autor powołuje się na badania z zakresu osobowości, nawiązując szczególnie do teorii cech osobowości, postulując, że pomiędzy osobami, które uprawiają sport amatorsko i profesjonalnie, istnieją większe niż przeciętne, różnice indywidualne w natężeniu cech osobowości.

Omówione koncepcje. Autor odwołał się do modeli osobowości PEN Eysencka, NEOAC Costy i McCrae, 16FP Cattella, koncepcji biologicznej Greya oraz do artykułów opisujących badania relacji osobowości z predyspozycjami i osiągnięciami sportowymi. Przedstawiono argumenty przemawiające za znaczeniem natężenia cech osobowości, takich jak neurotyczność czy ekstrawersja, w doborze metod treningowych (dobór rodzaju bodźców wzmacniających lub ćwiczeń).

Wnioski. Współczesna literatura z zakresu psychologii sportu czerpie niewystarczająco z wiedzy z pozostałych gałęzi tej nauki, takich jak psychologia osobowości. Brakuje badań, które pozwoliłby skontrolować wpływ cech osobowości na sposób uprawiania sportu, szczególnie przez sportowców amatorskich.
Ze względu na specyficzną konfigurację cech osobowości ludzie w specyficzny sposób reagują na bodźce: neurotycy silnie reagują na zagrożenie karą i ich zachowanie skupia się na unikaniu jej, podczas gdy ekstrawertycy kierują się potrzebą osiągnięć i nagród. Neurotycy charakteryzują się podwyższonym poziom lęku oraz mniejsza tolerancją bólu. Autor postuluje wykorzystanie tej wiedzy w praktyce trenerów sportu.

Biogram autora

Jacek Skorupski-Cymbaluk, Uniwersytet Wrocławski, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii Społecznej, ul Dawida 1/3, 50-527 Wrocław

Student psychologii na Uniwersytecie Wrocławskim, laureat stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za 2017 rok. Poza nauką - zawodnik i instruktor freestyle slalom na rolkach, Prezes Stowarzyszenia Wrocław Rolkuje.

Bibliografia

[1]. Allport, G. W., Odbert, H. S. (1936). Trait names: A psycho-lexical study. Psychological Monographs
Cattell, R. B. (1965). The Scientific Analysis of Personalisty, Baltimore, MD: Penguin.
[2]. Cattell, H. E. P., Mead, A. D. (2008). The sixteen personality factor questionnaire (16PF). In G. J. Boyle, G. Matthews, & D. H. Saklofske (Eds.), The SAGE handbook of personality theory and assessment: Vol. 2. Personality measurement and testing (pp. 135-159). Thousand Oaks, CA: Sage.
[3]. Derbis, R., Jędrek K., (2010). Poczucie jakości życia a osobowość sportowców dyscyplin indywidualnych i zespołowych. t. 53 (1), 9-32
[4.] Eagleton, J. R., McKelvie, S., J., Man de, A. (2007). Extraversion and Neuroticism in team sport participants, individual sport participants,and nonparticipants’, Perceptualand Motor.Ykill.s, 2007, 105,265-275.
[5]. Eysenck, H. J., Eysenck, M. W. (1991). Dimensions of Personality: 16, 5 or 3 – criteria for a taxonomic paradigm. Personality and Individual Differences, 12, 733-790.
[6]. Eysenck, M. W. (1987). Trait theories of anxiety. In Strelau, J. & Eysenck, H. J. (Eds), Personality dimensions and arousal. New York: Plenum Press.
[7]. Gallagher, D. J. (1990). Extraversion, neuroticism and appraisal of stressful academic events, Personality and Individual Differences, Volume 11, Issue 10, 1990, Pages 1053-1057
[8]. Grey, J. A. (1981). A critique of Eysenck's theory of personality, H.J. Eysenck (Ed.) A model for personality (pp 246–276)
[9]. Kilpatrick, M., Hebert, E., Bartholomew, J. (2005) College students' motivation for physical activity: differentiating men's and women's motives for sport participation and exercise., Journal of American College Health Volume 54, 2005 - Issue 2
[10]. Lazarus, R. S., Launier, R. (1978). Stress-related transactions between person and environment. In Pervin, L. A. & Lewis, M. (Ed.), Perspectives in interactional psychology. New York: Plenum Press.
[11]. Matt, J. (2003). Psychologia Sportu. Gdańsk: Wydawnictwo GWP
[12]. McCrae, R. R., Costa, P. T. (2005). Osobowość dorosłego człowieka. Perspektywa teorii pięcioczynnikowej. Kraków: Wydawnictwo WAM
[13]. Mican, L. F. (2013) Perceptions of Pain Tolerance and Preference for Social Support as Functions of Personalisty, Psi Chi Journal of Psychological Research . Spring 2013, Vol. 18 Issue 1, p33-41
[14]. Tok, S. (2011). The Big Five personality traits and risky sport participation. Social Behavior and Personality: An international journal, 39, 1105-1112.
[15]. Zgliczyński, W. S. (2017) Kondycja społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, Infos Biuro Analiz Sejmowych, nr 4 (227), 15.03.2012 r.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Skorupski-Cymbaluk, J. 2018. Czy neurotycy boją się skakać? Osobowościowe predyktory uprawiania sportu. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 453-458.