Osiągnięcia edukacyjne skazanych i ich znaczenie w planowaniu procesu resocjalizacyjnego – analiza jakościowa

  • Małgorzata Osińska Zakład Resocjalizacji, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Pl. M. Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, Polska
Słowa kluczowe: educational attainment, resocialization, probation officer, social adaptation

Abstrakt

Teza i cel badań

Osoby naruszające porządek prawny często prezentują niski poziom osiągnięć edukacyjnych.  Charakteryzują się niewystarczającym poziomem wykształcenia i brakiem kwalifikacji zawodowych, co przyczynia się do pogłębiania marginalizacji społecznej i w konsekwencji sprzyja powrotności do przestępstwa. Celem badań było przedstawienie osiągnięć edukacyjnych badanych osób oraz ich znaczenia w planowaniu pracy resocjalizacyjnej zmierzającej do wprowadzenia trwałych zmian w funkcjonowaniu społecznym.

Metoda badań

Inspiracją prezentowanych w niniejszym artykule analiz były badania przeprowadzone przez autorkę na grupie skazanych pozostających pod dozorem kuratora sądowego. Uzyskane dane pochodzą z analizy dokumentów zawartych w teczkach dozoru. Badania realizowano od czerwca do października 2017r. na próbie dokumentów obrazujących sytuację życiową 57 osób.

Wyniki badań

Zdecydowana większość osób, których dokumentacja była przedmiotem analiz charakteryzuje się niskim poziomem osiągnięć edukacyjnych. Spośród 57 osób 43 (75,4%) nie posiada żadnych kwalifikacji zawodowych, a edukację szkolną zakończyły na poziomie podstawowym. Z kolei 11 osób (19,3%) ukończyło szkołę zawodową bądź kurs zawodowy. Tylko w stosunku do 3 osób (5,3%) osiągnięcia edukacyjne ocenić można jako wysokie.

Wnioski

Edukacja odgrywa istotną rolę w procesie socjalizacji człowieka i wyposaża jednostkę w skuteczne mechanizmy radzenia sobie z trudnościami w przystosowaniu do wymogów otaczającej rzeczywistości. Ze środowisk osób o niskich osiągnięciach edukacyjnych często rekrutują się osoby wykluczone społecznie i naruszające normy społeczno - prawne. Świadomość znaczenia osiągnięć edukacyjnych w stabilizacji sytuacji życiowej powinna mieć odzwierciedlenie w planowaniu procesu resocjalizacyjnego ukierunkowanego na osiągnięcie trwałych zmian w społecznym funkcjonowaniu jednostki. 

słowa kluczowe: osiągnięcia edukacyjne, resocjalizacja, kurator sądowy, przystosowanie społeczne

 

Biogram autora

Małgorzata Osińska, Zakład Resocjalizacji, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Pl. M. Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, Polska

Mgr Małgorzata Osińska doktorantka Zakład Resocjalizacji Instytut Pedagogiki Wydział Pedagogiki i Psychologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Jej zainteresowania naukowe dotyczą resocjalizacji osób dorosłych, znaczenia zasobów osobistych i motywacji we wprowadzaniu zmian, a także innowacji w praktyce resocjalizacyjnej. Interesuje ją praktyka resocjalizacyjna i służby probacyjne w innych krajach oraz możliwości wykorzystania dobrych praktyk w polskich warunkach. Zainteresowania pozostają w ścisłym związku z wykonywaną przez nią pracą kuratora sądowego dla dorosłych. 

Bibliografia

[1] Alheit, P. (2011). Podejście biograficzne do całożyciowego uczenia się. Teraźniejszość - Człowiek - Edukacja, 3(55).
[2] Bałandynowicz, A. (2006). Wykluczenie społeczne recydywistów jako następstwo niesprawiedliwego i nieskutecznego karania. W T. Gardocka (Red.), Kary długoterminowe: polityka karna, wykonywanie, warunkowe zwolnienia. Warszawa: Wyższa Szkoła Handlu i Prawa.
[3] Bałandynowicz, A. (2007). Kuratela dla dorosłych - pomoc w przystosowaniu do życia w społeczeństwie. Prokuratura i Prawo(9), strony 5-28.
[4] Bałandynowicz, A. (2011). Probacja. Resocjalizacja z udziałem społeczeństwa. Warszawa: Wolters Kluwer.
[5] Friedrich, W. (2016). Wychowawczo-resocjalizacyjne środki oddziaływania na skazanych. Ogrody Nauk i Sztuk nr 6.
[6] Grzegorzewska, I. (2013). Aktualny stan badań nad zjawiskiem odporności psychicznej w populacji dzieci alkoholików. Polskie Forum Psychologiczne, 18(4), strony 385-399.
[7] Jaros, A. i Jaros, R. (2014). Czynniki ryzyka i czynniki chroniące związane z zachowaniami problemowymi - przegląd badań przeprowadzonych w Polsce. W J. E. Kowalska (Red.), Zapobieganie wykluczeniu z systemu edukacji dzieci i młodzieży nieprzystosowanej społecznie. Perspektywa pedagogiczna (strony 103-115). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
[8] Kieszkowska, A. (2012). Inkluzyjno-katalaktyczny model reintegracji społecznej skazanych. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
[9] Kiliszek, E. (2013). Czynniki ryzyka sprzyjające niedostosowaniu społecznemu i przestępczości nieletnich. Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja(21).
[10] Kotlarska-Michalska, A. (2005). Przyczyny i skutki marginalizacji w Polsce. W K. Marzec-Holka (Red.), Marginalizacja w problematyce pedagogiki społecznej i praktyce pracy socjalnej. Bydgoszcz: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.
[11] Machel, H. (2007). Kryzys idei resocjlizacji penitencjarnej - problem nie tylko polski. W G. Chojnacka-Szawłowska i B. Pastwa-Wojciechowska (Redaktorzy), Kliniczne i sądowo-penitencjarne aspekty funkcjonowania człowieka. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
[12] Marczak, M. (2009). Resocjalizacyjne programy penitencjarne realizowane przez Służbę Więzienną w Polsce. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
[13] Nowak, B. (2009-2010). Uwarunkowania skuteczności pracy kuratorskiej. Szkice Podlaskie(17-18), strony 291-299.
[14] Okulicz-Kozaryn, K. i Bobrowski, K. (2008). Czynniki ryzyka, czynniki chroniące i indeksy tych czynników w badaniach nad zachowaniami problemowymi nastolatków. Alkoholizm i Narkomania, 21(2), strony 179-199.
[15] Opora, R. (2010). Refleksje na temat współczesnej resocjalizacji w kontekście jej efektywności. Resocjalizacja Polska(1), strony 211-220.
[16] Opora, R. (2011). Efektywność i możliwości jej oceny w instytucji kurateli sądowej. Probacja(3), strony 65-72.
[17] Opora, R. (2012). Współczesne modele resocjalizacji oraz perspektywy na przyszłość. Niepełnosprawność(8), strony 59-68.
[18] Ostrihanska, Z. (2014). Diagnoza w pracy kuratora sądowego. W T. Jedynak i K. Stasiak (Redaktorzy), Zarys metodyki pracy kuratora sądowego. Warszawa: Lexis Nexis.
[19] Parol, R. (2017). Nabywanie kwalifikacji zawodowych z wykorzystaniem dualnego modelu kształcenia przez młodzież zagrożoną niedostosowaniem społecznym. W Ł. Wirkus (Red.), Wybrane programy resocjalizacyjne. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
[20] Pierzchała, K. (2011). Przestępstwo. Probacja alternatywą dla kary pozbawienia wolności. Probacja(4), strony 5-26.
[21] Pilch, T. (1998). Zasady badań pedagogicznych. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak".
[22] Pstrąg, D. (2014). Praca w procesie readaptacji społecznej skazanych. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, XXXIII.
[23] Rzymełka-Frąckiewicz, A. (2012). Znaczenie wykształcenia w wymiarze indywidualnego i globalnego rozwoju społecznego. Polska a Współczynnik Rozwoju Społecznego - Human Development Index (HDI). W A. Nowak (Red.), Edukacja a marginalizacja i wykluczenie społeczne (Tom 1, strony 33-44). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
[24] Siemionow, J. (2011). Zastosowanie interwencji ponawczo-behawioralnej w procesie resocjalizacji dorosłych sprawców przestępstw. Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 71.
[25] Siemionow, J. (2016). Znaczenie ewaluacji działań wychowawczych, edukacyjnych i terapeutycznych w procesie resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie. Edukacja Humanistyczna, 2(35).
[26] Siudem, A. (2013). Zachowania ryzykowne młodzieży gimnazjalnej. Psychologia Rozwojowa , 18(1).
[27] Sobczak, S. i Gaik, B. (2015). Edukacja inkluzyjna jako proces edukacyjno-wychowawczy realizowany w szkole w interpretacji pedagogiki ponowoczesnej. W Edukacja dla Współczesności. Zbiór prac naukowych (Tom 2, strony 148-155). Kijów: NPU im. M.P Dragamanowa.
[28] Stasiak, K. i Liszke, W. (2014). Wychowawczo-zapobiegawcza funkcja dozoru. W T. Jedynak i K. Stasiak (Redaktorzy), Zarys metodyki pracy kuratora sądowego. Warszawa: Lexis Nexis.
[29] Szymanowska, A. (2003). Więzienie i co dalej? Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak".
[30] Ustawa Kodeks karny, (Dz. U. Nr 88, poz. 553) (czerwiec 6, 1997).
[31] Ustawa Kodeks karny wykonawczy , (Dz. U. Nr 90 poz. 557) (czerwiec 6, 1997).
[32] Witkowska-Paleń, A. (2015). Programmes Supporting the Process of Social Rehabilitation of Prisoners in Prisons (Selected Examples), Programy wspierające proces readaptacji społecznej skazanych w zakładach karnych (wybrane przykłady). Journal of Modern Science, 2(25), strony 177-194.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Osińska, M. 2018. Osiągnięcia edukacyjne skazanych i ich znaczenie w planowaniu procesu resocjalizacyjnego – analiza jakościowa. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 430-443.