Zainteresowanie tekstami o tematyce dystopicznej i postapokaliptycznej wśród uczniów w wieku gimnazjalnym

  • Paulina Słoma Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Fredry 10, 61-701 Poznań
Słowa kluczowe: popkultura, postapokalipsa, dystopia, interpretacja, dydaktyka, współczesność

Abstrakt

 

Cel badań Celem badania było rozpoznanie tych zainteresowań czytelniczych nastolatków, które odnoszą się do tekstów kultury o tematyce postapokaliptycznej i dystopicznej. Wychodząc od założeń dotyczących popularności tego typu fabuł (Czaja, Głażewski, Nijaszewski, Polak) poprzez odniesienia do zagadnień dotyczących kultury popularnej i kultury medialnej (Wałaszewski, Melosik, Krajewski) oraz kwestię funkcjonowania w społeczeństwie współczesnym (Giddens, Appadurai), Autorka relacjonuje i omawia uczniowskie wskazania i refleksje, zebrane podczas badania ankietowego. Poczynając od teoretycznego ujęcia fascynacji fabułami postapokaliptycznymi i dystopicznymi, teksty kultury omówione zostały pod kątem ich oddziaływania na uczniów nastoletnich, osadzenia współczesnego adolescenta w kulturze konwergencji oraz potencjału dydaktycznego zaproponowanych przez uczniów tytułów.

Metoda

Przedmiotem rozważań staną się w głównej mierze wyniki badania ankietowego, przeprowadzonego wśród 59 nastoletnich respondentów na początku roku 2017 podczas współorganizowanych przez Autorkę lekcji warsztatowych. Część pierwsza ankiety wymagała od uczniów podania tytułów znanych im utworów postapokaliptycznych i dystopicznych pochodzących kolejno z książek, filmów i gier komputerowych oraz wskazania tych cech fabularnych, które respondenci uznali za najbardziej interesujące. Część druga pozwoliła uczniom na zaprezentowanie swojego stanowiska w dwóch kwestiach: powodu, dla którego polecają rówieśnikom tego typu pozycje oraz powodu, dla którego, ich zdaniem, powinny one wybrzmieć jako kontekst podczas lekcji języka polskiego (Janus-Sitarz, Nowak).

Wyniki

Autorka, na podstawie uczniowskich odpowiedzi, uwypukla cechy odbioru tekstów kultury przez współczesnych nastolatków. Zwraca również uwagę na zagadnienia, które porusza literatura postapokaliptyczna i dystopiczna, a które stają się dla uczniów ważne i wymagające uwzględnienia również w dydaktyce przedmiotowej.

Wnioski

Obecne w tego typu literaturze połączenie uniwersalnych problemów jednostki z niebezpieczeństwem związanym z funkcjonowaniem we współczesnym świecie, pozwala na kontekstowe odniesienia, może stanowić przyczynek do dyskusji i debat w klasie, uruchamia również możliwość kształcenia u uczniów krytycznej interpretacji tekstu.

 

Biogram autora

Paulina Słoma, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Fredry 10, 61-701 Poznań

Absolwentka filologii polskiej UAM, nauczycielka. Zajmuje się dydaktyką literatury na poziomie licealnym oraz odbiorem tekstów kultury popularnej wśród nastolatków.. Zainteresowania naukowe: szkolna historia literatury i interpretacja, kultura popularna, koncepcja kształcenia kulturowego na przedmiocie język polski.

Bibliografia

1. Appadurai, A.(2005). Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji. tłum. Z. Pucek. Kraków: UNIVERSITAS Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych.
2. Czaja, D. (2016). Wstęp. W: D. Czaja (Red.), Scenariusze końca. Zmierzch, kres, apokalipsa (s.3). Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
3. Gąska, P. (2016). Historie rozwoju konwencji postapokaliptycznej jako odbicie lęków kultury zachodniej. Lublin: UMSC.
4. Giddens, A. (2001). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. tłum. A. Szulżycka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
5. Głażewski, M. (2010). Dystopia albo ontologia Zło-bytu. Przegląd Pedagogiczny 13, 45-61.
6. Janus-Sitarz, A. (2014). Obszary wykluczenia i obojętności. W: A. Janus-Sitarz (Red.), Edukacja polonistyczna wobec Innego (ss. 9- 45). Kraków: Universitas.
7. Janus-Sitarz, A. (2009). Przyjemność i odpowiedzialność w lekturze. O praktykach czytania literatury w szkole. Konstatacje. Oceny. Propozycje. Kraków: Universitas.
8. Krajewski, M. (2005). Kultury kultury popularnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
9. Melosik, Z. (2012). Mass media, tożsamość i rekonstrukcje kultury współczesnej. Media-Edukacja-Kultura, 32-49.
10. Nijakowski, L. M. (2011). Popularne postapokalipsy późnej nowoczesności. W: P. L. Kowalski (Red.), Mit, prawda, imaginacja (ss. 149-157). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
11. Nowak, E.(2012). Sztuka zadawania pytań. W: A. Janus-Sitarz (Red.), Doskonalenie warsztatu nauczyciela polonisty. Kraków: Universitas.
12. Olkusz, K. (2015). Mistrzowie drugiego planu. Motyw zombie w perspektywie literackiego sztafażu – od survival-horroru przez dystopię do romansu paranormalnego. Przegląd Humanistyczny 3, 77-87.
13. Polak, A. (2015). „Metro 2033” czyli postapokaliptyczna przestrzeń labiryntu. Rusycystyczne studia literaturoznawcze, Tom XXIII, 125–142.
14. Smuszkiewicz, A. (2013). Fantastyka i pajdologia. Studia i szkice. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne.
15. Trzebiński, J. (2014). Wpływ dynamiki epizodów i klarowności wątków na siłę oddziaływania historii. W: D. Filar, D. Piekarczyk (Red.), Narracyjność języka i kultury. Lublin: Wydawnictwo UMSC.
16. Wałaszewski, Z.(2010). Fallout II: postmodernistyczna gra komputerowa. Acta Universitatis Wratislaviensis. Literatura i Kultura Popularna. Tom XVI, 133-142.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Słoma, P. 2018. Zainteresowanie tekstami o tematyce dystopicznej i postapokaliptycznej wśród uczniów w wieku gimnazjalnym. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 303-316.
Dział
DOŚWIADCZENIE