Społeczna percepcja kobiety z niepełnosprawnością – w poszukiwaniu kobiecej tożsamości

  • Małgorzata Witkowska Wydział Nauk Pedagogicznych Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, ul. Strzegomska 55, 53-611 Wrocław
  • Wojciech Imielski Ośrodek Usług Psychologicznych w Bukownie, ul. Wyzwolenia 5, 32-332 Bukowno
Słowa kluczowe: niepełnosprawność, tożsamość, kobiecość, radzenie sobie, społeczna percepcja

Abstrakt

Teza. Artykuł prezentuje sytuację kobiety z niepełnosprawnością we współczesnym świecie, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki poszukiwania tożsamości w niekorzystnych warunkach cywilizacyjnych. Główną tezą artykułu jest stwierdzenie, że niepełnosprawność stwarza zagrożenie dla poczucia tożsamości, kobiecości i atrakcyjności.

Omówione koncepcje. Autorzy skoncentrowali się na ukazaniu problemów konfrontacji fizycznych ograniczeń kobiety z jej poczuciem kobiecości i atrakcyjności. Opisano zjawisko tożsamości w ujęciu filozoficznym i psychologicznym. Dokonano analizy pojęcia i problemu niepełnosprawności, ukazując także związane z nią szanse rozwojowe. Podjęto temat zagrożeń, jakie niepełnosprawność stwarza dla poczucia kobiecości. Kolejną część artykułu stanowią rozważania na temat percepcji kobiety z niepełnosprawnością w szerokiej perspektywie społecznej.

Wyniki i wnioski. Na podstawie zgromadzonej literatury, w tym wyników publikowanych badań naukowych stwierdzono, że trudna, społeczna sytuacja osób z niepełnosprawnością jest szczególnie problematyczna w przypadku kobiet. Niepełnosprawność jest istotnym elementem uderzającym w poczucie kobiecości, a w konsekwencji stanowi czynnik zagrożenia dla oceny własnej wartości. Niesprawność staje się w większości przypadków ważnym, często centralnym elementem osobistej tożsamości człowieka, zaś tożsamość jest silnie oparta na poczuciu płciowości. Dlatego budowanie pozytywnej samooceny u kobiet
z niepełnosprawnością jest szczególnie trudnym i ważnym wyzwaniem rozwojowym.

Oryginalność/wartość poznawcza ujęcia. Artykuł zwraca uwagę na rzadko podejmowaną kwestię miejsca, jakie w kobiecej tożsamości zajmuje element poczucia kobiecości. Ponadto podjęto temat wzajemnych powiązań, zachodzących pomiędzy tożsamością, poczuciem kobiecości oraz oceną własnej atrakcyjności i wartości jednostki w społeczeństwie.

Biogramy autorów

Małgorzata Witkowska, Wydział Nauk Pedagogicznych Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, ul. Strzegomska 55, 53-611 Wrocław

Pedagog, pedagog specjalny, dyplomowany terapeuta zajęciowy. Absolwentka Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, ukończyła pedagogikę ogólną (specjalność: psychologia społeczna w edukacji), pedagogikę specjalną (specjalność: terapeuta zajęciowy). Obecnie doktorantka Wydziału Nauk Pedagogicznych Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Wojciech Imielski, Ośrodek Usług Psychologicznych w Bukownie, ul. Wyzwolenia 5, 32-332 Bukowno

Psycholog, trener umiejętności osobistych. Zainteresowania naukowe: psychopatologia, psychologia kliniczna i psychologia społeczna. Freelancer.

Bibliografia

1. Adamczak, M. (1998). Wybrane procesy poznawcze i emocjonalne u kobiet po mastektomii. Poznań: Wyd. Nauk. UAM.
2. Arystoteles (2001). Metafizyka. Warszawa: PWN.
3. Banach, I. (2016). Wszystko zaczyna się od płci… Społeczna percepcja „inności” kobiet z niepełnosprawnością ruchową – wyniki badań. Wychowanie w Rodzinie, 1/2016, 393-409.
4. Cieślikowska, D., Sarata, N. (2012). Dyskryminacja wielokrotna – historia, teorie, przegląd badań. Warszawa: Fundacja Fundusz Współpracy.
5. encyklopedia.pwn.pl.
6. Gulczyńska, A., Jankowiak, B. (2009). Tożsamość płciowa w rozwoju psychoseksualnym człowieka. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla bezpieczeństwa, 2/2009, 30-39.
7. Imieliński, K. (1970). Erotyzm. Warszawa: PWN.
8. Karpiński, P. (2013). Paul Ricoeur: w poszukiwaniu tożsamości człowieka. Fides et ratio, 4 (16), 35-49.
9. Kimmel, M.S. (2008). The Gendered Society. Nowy Jork: Oxford University Press.
10. Matkowski, M. (1992). MMPI – badanie, opracowanie, interpretacja. Poznań: Pracownia Terapii i Rozwoju Osobowości.
11. Punpur, M. (2013). Higiena rasy. Pobrano z: http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,8685.
12. Rudek, I. (2012). Kobieta niepełnosprawna – predestynacja czy transformacja funkcjonowania społecznego? W: B. Orłowska, P. Prufer (red.), Globalno-lokalne wyzwania uczelni wyższych związane z niepełnosprawnością (ss. 165-186), Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Naukowe PWSZ.
13. sjp.pwn.pl.
14. Szymańska-Zybertowicz, K., Zybertowicz, A. (2014). Wyzwolenie, które zniewala. Seks jako instrument wpływu społecznego: perspektywa cywilizacyjna. W: W. Sinkiewicz,
R. Grabowski (red.), Medyczne, bioetyczne, psychosocjologiczne i prawne aspekty tożsamości płci (ss. 87-124). Bydgoszcz: Bydgoska Izba Lekarska, Komisja Bioetyczna.
15. Św. Paweł, 2 List do Koryntian. Pobrano z: http://biblia.deon.pl/rozdzial.php?id=1010.
16. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 777, 935 i 1428).
17. Waszczyńska, K. (2014). Wokół problematyki tożsamości. Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego, 6, 48-73.
18. WHO (2009). Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Warszawa: Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia.
19. Wieradzka-Pilarczyk, A. (2015). Tożsamość religijna młodych Polaków. Próba zastosowania koncepcji Koena Luyckxa w obszarze rozwoju religijnego. Praca doktorska. Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Witkowska, M. i Imielski, W. 2018. Społeczna percepcja kobiety z niepełnosprawnością – w poszukiwaniu kobiecej tożsamości. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 285-294.
Dział
DOŚWIADCZENIE