Biografia twórcy jako szkoła twórczego myślenia. Na przykładzie życiorysu i dorobku artystycznego Wisławy Szymborskiej

  • Zuzanna Czechowska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Wieniawskiego 1, 61-712 Poznań,
Słowa kluczowe: Wisława Szymborska, biografia, twórczość, edukacja polonistyczna

Abstrakt

Teza. Autorka wyraża przekonanie, że poprzez przemyślane i właściwie zaplanowane omawianie biografii pisarzy na lekcjach języka polskiego można rozwijać twórcze postawy uczniów i inspirować ich do generowania własnych tekstów kultury. Jako niezbędny przykład do omówienia problemu wybrała życiorys Wisławy Szymborskiej. Wydaje się bowiem, że polska noblistka była osobą twórczą w dwojakim znaczeniu, a zaaranżowane przez polonistę działania dydaktyczne, mające na celu przybliżenie życia wewnętrznego W. Szymborskiej, mogą wpływać na wspieranie i rozwój twórczych postaw młodych ludzi.

Omówione koncepcje. Autorka opiera się na ustaleniach badaczy dziedzin, jakimi są psychologia i pedagogika twórczości. Interesują ją koncepcje, które przypisują edukacji ważną rolę w  rozwijaniu postaw twórczych dzieci i młodzieży. Szczególną uwagę zwraca na twórczą edukację polonistyczną i związki omawiania biografii twórców ze wspieraniem nieschematycznego myślenia (pierwsze rozumienie twórczości) oraz generowaniem wytworów (drugie podejście). 

Wyniki i wnioski. Polonista świadomy wartości edukacyjnych, które mogą płynąć z omawiania biografii na lekcjach, być może odejdzie od motywowania uczniów do przyswajania wiedzy na temat wydarzeń z życia twórcy i dat ważnych dla jego biografii. Zamiast tego może wspierać twórcze postawy uczniów i inspirować do działań twórczych poprzez poznanie faz procesu twórczego czy przybliżenie sylwetki autora: jego zainteresowań, cech charakteru, mocnych i słabych stron, czyli poprzez pokazanie człowieka, który nie jest doskonały i genialny, ale który osiągnął wiele dzięki trudnej drodze, pełnej porażek i ciężkiej pracy.

Oryginalność/wartość poznawcza podejścia. W artykule autorka porusza problem omawiania biografii na lekcjach języka polskiego – jednej z dominujących czynności, z jakimi musi się zmierzyć nauczyciel tego przedmiotu. Zwrócenie uwagi na to, iż notki biograficzne w podręcznikach odznaczają się niską wartością dydaktyczną i wychowawczą, a także przedstawienie propozycji działań, które mogłyby w inny sposób traktować biografie, wydaje się nowatorskie i ważne dla dydaktyki języka polskiego. 

Biogram autora

Zuzanna Czechowska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Wieniawskiego 1, 61-712 Poznań,

Doktorantka w Zakładzie Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zainteresowania badawcze: dydaktyka literatury i języka polskiego, rozwijanie twórczego myślenia w edukacji, językoznawstwo, edukacja polonistyczna. Osiągnięcia naukowe: kilka publikacji w czasopismach punktowanych (w tym jedna w "Ogrodach Nauk i Sztuk"), w monografiach, wystąpienia na konferencjach ogólnopolskich, prowadzenie zajęć dla studentów Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej i dla licealistów z liceów wielkopolskich (w tzw. klasach patronackich)

Bibliografia

[1] Balcerzan E. (2015). Wyklejanki – felietony – wiersze. W: J. Grądziel-Wójcik, K. Skibski (red.), Niepojęty przypadek. O poezji Wisławy Szymborskiej (s. 93-116). Kraków: Wydawnictwo Pasaże.
[2] Bikont A., Szczęsna J. (1998). Pamiątkowe rupiecie, przyjaciele i sny Wisławy Szymborskiej. Warszawa: Prószyński i S-ka.
[3] Bortnowski S. (2001). Lekcje z poezji jako lekcje twórczości. W: B. Myrdzik, M. Karwatowska (red.), Twórczość w szkole. Rzeczywiste i możliwe aspekty zagadnienia (s. 121-132). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
[4] Galewska-Kustra (2009). Dwanaście kluczowych decyzji dla twórczości – stymulowanie kreatywności uczniów w koncepcji Roberta J. Sternberga. W: S. Popek, R. Bernacka, C. Domański i inni (red.), Psychologia twórczości. Nowe horyzonty (s. 286-296). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
[5] Kolenda-Zaleska K. (2009). Chwilami życie bywa znośne, www: https://www.youtube.com/playlist?list=PL69A3D0131754D8DC [dostęp: 01.10.2017].
[6] Kołodziej A., Niesporek-Szamburska B. (2008). Tworzyć teksty. Kielce: Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP.
[7] Legeżyńska A. (1996). Wisława Szymborska. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
[8] Łuczak A., Murdzek A. (2017). Język polski. Między nami (klasa 6). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe.
[9] Nęcka E. (2002). Psychologia twórczości. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
[10] Papieska A. (2014). Zachwyt i rozpacz. Wspomnienia o Wisławie Szymborskiej. Warszawa: Dom Wydawniczy PWN.
[11] Piątek E. (2012). Naznaczeni nieprzeciętnością. O twórcach i twórczości w szkole. W: A. Janus-Sitarz (red.), Twórczość i tworzenie w edukacji polonistycznej (s. 64-81). Kraków: Universitas.
[12] Popek S. (2003). Człowiek jako jednostka twórcza. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
[13] Sławiński J. (2010). Słownik terminów literackich (red.). Wrocław: Ossolineum.
[14] Szmidt K. (2008). Jak wyhodować wychuchola – czyli jak nauczać twórczości. Psychologia w szkole, nr 2 (18), s. 77-86.
[15] Szulc M. (2015). Opisać świat. Podręcznik do języka polskiego dla gimnazjum (klasa 1). Warszawa: Nowa Era.
[16] Szymborska W. (1954). Dlatego żyjemy. Warszawa: Czytelnik.
[17] Szymborska W. (2006). Wiersze wybrane. Kraków: Wydawnictwo a5.
[18] Szymborska W. (2011). Wystarczy. Kraków: Wydawnictwo a5.
[19] Uryga Z. (1996). Godziny polskiego. Z zagadnień kształcenia literackiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Czechowska, Z. 2018. Biografia twórcy jako szkoła twórczego myślenia. Na przykładzie życiorysu i dorobku artystycznego Wisławy Szymborskiej. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 247-255.
Dział
DOŚWIADCZENIE