Percepcja emocji i interpretacja dzieł malarskich poprzez tłumaczenie audiowizualne – rola audiodeskrypcji w nauce niewidomych uczniów

  • Damian Wątrobiński Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologii, Aleje Niepodległości 4, 61-874 Poznań
Słowa kluczowe: audiodeskrypcja, tłumaczenie audiowizualne, przekład intersemiotyczny, emocje.

Abstrakt

Abstrakt

            Cel badań. Przeprowadzone badania oscylują wokół zabarwienia emocjonalnego deskrypcji do reprodukcji malarskich. Punkt wyjścia dla rozważań nad audiodeskrypcją jest podział dokonany przez Romana Jakobsona, wedle którego audiodeskrypcja daje się sklasyfikować jako intersemiotyczny typ tłumaczenia audiowizualnego. W artykule zostaje podany zarys audiodeskrypcji w Polsce oraz jej ogólne ujęcie w dyskursie naukowym. Zwraca się uwagę również na dwa podejścia do tworzenia opisów audiowizualnych – niemieckie (zadaniowe i techniczne) oraz polskie (artystyczne i nastawione na wzbudzenie emocji u niewidomego odbiorcy). Celem badań jest ukazanie połączenia dydaktyki i przekazu emocji w audiodeskrypcji i określenie ich funkcji.

            Metodologia. Przedmiotem badań jest publikacja Beaty Jerzakowskiej Posłuchać obrazów, w skład której wchodzą deskrypcje do obrazów z Podstawy programowej dla uczniów gimnazjum i liceum. W ramach artykułu dokonana zostaje analiza jakościowa dwóch deskrypcji pod kątem językowym, para-tekstualnym oraz z uwzględnieniem elementów dydaktycznych.

            Wyniki. Audiodeskrypcja jest komunikatem emocji, która pomaga uczniom rozwijać swoją wrażliwość i poznawać nowe konteksty kulturowe.

            Wnioski. Deskrypcje spełniają funkcję artystyczną, ponieważ zastępują warstwę wizualną wyjściowego dzieła. Poza tym badane audiodeskrypcje niosą ze sobą funkcję edukacyjną, ponieważ stanowią uzupełnienie kształcenia literackiego i językowego uczniów. Kolejną funkcją audiodeskrypcji jest ich pragmatyzm – autorka książki świadomie łamie przyjęte standardy tworzenia audiodeskrypcji, dodając do opisów m. in. pytania retoryczne, metafory i synestezje. Ponadto dydaktyzm i próba przekazu emocji uwidaczniają się również w warstwie brzmieniowej tekstu oraz w muzyce wkomponowanej w każdą z AD.

Słowa kluczowe: audiodeskrypcja, tłumaczenie audiowizualne, przekład intersemiotyczny, emocje.

Biogram autora

Damian Wątrobiński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologii, Aleje Niepodległości 4, 61-874 Poznań

Absolwent  studiów magisterskich w zakresie Tłumaczenia Specjalistycznego i Zawodowego, reprezentant Wydziału Neofilologii UAM w Poznaniu na Translating Europe Forum w Brukseli (2017 r.). Obecnie doktorant w Zakładzie Komparatystyki i Teorii Przekładu Literackiego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W swojej pracy dysertacyjnej zajmuje się aspektem emocjonalności i performatywności niemieckojęzycznych audiodeskrypcji jako formy tłumaczenia audiowizualnego. Zainteresowania: przekład audiowizualny, badania nad emocjonalnością języka, przekład tekstów prawniczych.

Bibliografia

[1]. Benecke, B., Horbach, D., Wiemers, M., Müller, L., Brons, K., Linder, P. i inni. (2015). Vorgaben für die Erstellung von Audiodeskriptionen. [Wytyczne do tworzenia audiodeskrypcji]. Berlin: Auftrag an den NDR/ARD. [Zlecenie dla telewizji NDR/ARD].
[2]. Fiehler, R. (2008). Emotionale Kommunikation. [Komunikacja emocji]. W U. Fix, Rhetorik und Stilistik: ein internationales Handbuch historischer und systematischer Forschung (strony 758-763). [Retoryka i stylistyka: międzynarodowy podręcznik badań historycznych i systematycznych]. Berlin: De Gruyter Reference Global.
[3]. Iser, W. (1994). Der Akt des Lesens: Theorie ästhetischer Wirkung. [Akt czytania: Teoria oddziaływania estetycznego]. Stuttgart: UTB GmbH.
[4]. Jakobson, R. (1971). Selected Writings Word and Language. [Wybrane dzieła Słowo i język]. Paryż: Walter de Gruyter.
[5]. Jerzakowska, B. (2016). Posłuchać obrazów. Poznań: Wydawnictwo Rys.
[6]. Jüngst, H. (2010). Audiovisuelles Übersetzen. Ein Lehr-und Arbeitsbuch. [Tłumaczenie audiowizualne. Podręcznik z ćwiczeniami]. Tübingen: Narr.
[7]. Künstler, I. (2014). Cel uświęca środki audiodeskrypcji. Przekładaniec Audiodeskrypcja, 140-153.
[8]. Mackiewicz, Ł. (2010, Sierpień 27). eKorekta24.pl. Pobrano Listopad 29, 2017 z lokalizacji eKorekta24: httpwww.ekorekta24.pl/brzemie-brzmienia-czyli-warstwa-brzmieniowa-tekstu-jak-i-po-co-ja-wykorzystywac.
[9]. Ramachandran, V. S. (2005, Listopad 3). Neurocognitive Mechanisms of Synesthesia. [Neurokognitywny mechanizm synestezji]. Neuron, strony 509-520.
[10]. Reinart, S. (2014). Lost in Translation (Critisism)? [Zagubienie w przekładzie (Krytyka)?]. Berlin: Frank & Timme.
[11]. Sommerfeld, B. (2016). Übersetzungskritik. Modelle, Perspektiven, Didaktik. [Ocena tłumaczenia. Modele, perspektywy, dydaktyka]. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
[12]. Szymańska, B. i Strzymiński, T. (2010). Standardy tworzenia audiodeskrypcji do produkcji audiowizualnych. Białystok: Audiodeskrypcja.
[13]. Tomaszkiewicz, T. (2017). Przekład audiowizualny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
[14]. Zdrowia, R. (2015, Październik 15). Rynek zdrowia. Pobrano Listopad 27, 2017 z lokalizacji rynekzdrowia.pl: http://www.rynekzdrowia.pl/Uslugi-medyczne/W-Polsce-zyje-az-1-8-mln-niewidomych-lub-slabowidzacych,155889,8.html.
Opublikowane
2018-07-23
Jak cytować
[1]
Wątrobiński, D. 2018. Percepcja emocji i interpretacja dzieł malarskich poprzez tłumaczenie audiowizualne – rola audiodeskrypcji w nauce niewidomych uczniów. Ogrody Nauk i Sztuk. 8, (lip. 2018), 205-214.
Dział
TRANSGRESJA